درنگی در حجیت استصحاب استقبالی

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

مقاله 7، دوره 52، شماره 3 - شماره پیاپی 122، پاییز 1399، صفحه 131-146   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfu.v52i1.74750

نویسندگان

میثم محمودی سیدابادی^{* 1}؛ عبدالله امیدی فرد²

¹دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم

²دانشیار دانشگاه قم

چکیده

معهود و متعارف از استصحاب این است که امر متیقن در زمان گذشته و مشکوک در زمان حال باشد؛ اما گاهی در ساحت استنباط، با پدیده‌ای روبروییم که در آن متیقن در زمان حال و مشکوک در زمان آینده است که استصحاب استقبالی نامیده می‌شود. مشهور میان متأخران، جاری بودن این گونه استصحاب است و اطلاق نصوص مرتبط با استصحاب، عمده دلیل مشهور بر این مدعاست. نوشتار حاضر با نقد و بررسی ادله مخالفان و موافقان جریان این استصحاب، ضمن رد قول مشهور و پذیرش قول به عدم حجیت، وجود رفتارهایی از شارع و متدینان را که گمان می‌رود با مفاد این استصحاب یکی است بر پایه نوعی از اطمینان به بقای حالت یا حکمی عقلایی به لزوم شروع کار در وقتی که شروع کار مشکلی ندارد و یا از باب قاعده‌ «یکسان انگاری وضعیت پدیده در ادامه با وضعیت آن در اول کار» بدون ارتباط آن با استصحاب استقبالی می‌پذیرد.

کلیدواژه‌ها

استصحاب حالی؛ استصحاب استقبالی؛ فعلیت شک و یقین؛ اصل مثبت

مراجع