بازپژوهی حجیت اطمینان

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

مقاله 1، دوره 52، شماره 4 - شماره پیاپی 123، زمستان 1399، صفحه 24-9   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfu.v52i4.76263

نویسندگان

محمد صادق بدخش^{* 1}؛ محمد محمدرضایی²

¹دانش آموخته دکتری فلسفه دین پردیس فارابی دانشگاه تهران

²استاد پردیس فارابی دانشگاه تهران

چکیده

اطمینان به درجه‌ای از معرفت گفته می‌شود که به سرحد یقین فلسفی نمی‌رسد و در عین‌حال از ظنون قوی‌تر است. پیگیری میزان و ملاک حجیّت اطمینان به جهت اینکه اغلب معارف به حدّ و اندازۀ علم و یقین نمی‌رسند، بسیار اثرگذار و ضروری است. هرچند نصوص دینی عمل به غیر علم را منع می‌کنند، اما از آنجا که اساساً علم و یقین منطقی به‌ندرت حاصل می‌شود ما را به این مطلب رهنمون می‌سازد که مراد از علم در نصوص دینی اعم از اطمینان است. همچنین اطمینان در نظر عقلا معتبر شناخته شده و به‌عنوان حجت لازم‌الاتباع مورد امضای شرع واقع شده است؛ زیرا با اینکه عمل به اطمینان در منظر شارع بوده، نهیی از آن صورت نگرفته است. باتوجه ‌به یافته‌های مذکور اطمینان، حجیت ذاتی ندارد ولی در‌عین‌حال جانشین انواع قطع اعلم از موضوعی و طریقی می‌شود.
 

کلیدواژه‌ها

اطمینان؛ قطع؛ ظن؛ حجیت؛ علم عادی؛ سیره عقلا

مراجع