ارزیابی تناسب اراضی استان گلستان جهت کشت نخودفرنگی بر اساس عوامل اقلیمی

پژوهش‌های حبوبات ایران

مقاله 5، دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 21، خرداد 1399، صفحه 62-73   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/ijpr.v11i1.70708

نویسندگان

مهدی تراشی¹؛ علی راحمی کاریزکی^{* 1}؛ عباس بیابانی¹؛ محمد صلاحی فراحی²

¹گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

²مرکز تحقیقات کشاورزی گنبد کاووس، ایران

چکیده

توسعه و حفظ توازن بوم‌شناختی زمانی محقق خواهد شد که از سرزمین به تناسب قابلیت­ها و توانمندی­های آن استفاده گردد. در بسیاری از موارد، سامانه‏های تحت کشت محصولات دارای عملکرد پایینی هستند که علاوه بر مسائل مدیریتی، توانمندی‏های اقلیمی منطقه نیز گاهی به عنوان عامل محدودکننده وارد عمل می‏شوند. بر این اساس، شناسایی توانمندی‌های سرزمین پیش از بارگذاری فعالیت‌های گوناگون بسیار حائز اهمیت است. در همین راستا به‌منظور ارزیابی اراضی کشاورزی استان گلستان برای کشت نخودفرنگی بر اساس بارش و دما، از سامانه اطلاعات جغرافیاییGIS و روش ترکیبی خطی وزنیWLC استفاده شد. اطلاعات درباه نیازهای زراعی گیاه و متغیرهای اقلیمی که شامل حداکثر و حداقل دما، دمای متوسط و بارندگی می‌باشند، از سازمان­ها و منابع علمی موجود جمع‌آوری و نقشه‌های موردنیاز تهیه گردید. برای استانداردسازی داده‌ها از منطق فازی و برای وزن‌دهی معیارها از روش تحلیل سلسله‌مراتبیAHP استفاده شد. در نهایت، با استفاده از روش ترکیب خطی وزنیWLC در محیط نرم‌افزارTerrSet نقشه پتانسیل کشت نخودفرنگی تهیه گردید. نتایج وزن‌دهی معیارها با روشAHP نشان داد که بارندگی مطلوب دوره رشد با ضریب2890/0 و حداقل دمای تاریخ کاشت با ضریب0364/0 به‌ترتیب بیشترین و کمترین تأثیر را در تعیین وضعیت مناطق جهت کشت محصول داشتند. همچنین در نقشة برونداد حاصل از روش ترکیبی خطی وزنی مشخص گردید که بخش کوچکی از اراضی واقع در مرکز و غرب استان و مناطق حاشیه شمال‌شرقی و جنوب‌شرقی شرایط نامساعدی جهت کشت نخودفرنگی دارند. استعدادسنجی اراضی استان نیز نشان داد که 02/26‌درصد از مساحت کل استان بسیار مستعد و 42/48‌درصد مستعد می‌باشند.

کلیدواژه‌ها

تحلیل سلسله مراتبی؛ ترکیب خطی وزنی؛ توان بوم‌شناختی؛ سامانه اطلاعات جغرافیایی

مراجع