تاثیر بازدارندگی اسانس‌های موسیر، مریم‌گلی و کرفس‌کوهی روی نماتد ریشه‌گرهی (Meloidogyne javanica) و استخراج مواد مؤثره آن‌ها

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 8، دوره 28، شماره 2 - شماره پیاپی 24، 1393، صفحه 220-225   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.v28i2.39993

نویسندگان

عالیه فیضی‌لایین^* ؛ عصمت مهدیخانی مقدم؛ مجید عزیزی؛ حمید روحانی

فردوسی

چکیده

نماتدهای ریشه‌گرهی (Meloidogyne spp.) گروه مهمی از بیمارگرهای گیاهی هستند که دامنه میزبانی وسیعی داشته و هرساله خسارت زیادی به محصولات کشاورزی وارد می‌کنند. روش‌های متعددی برای مبارزه با نماتدهای ریشه‌گرهی (Meloidogyne spp.) اعمال می‌گردد، ولی استفاده از گیاهان دارویی یکی از روش‌های بی‌خطر برای مهار نماتد ریشه‌گرهی می‌باشد. در این تحقیق اثر بازدارندگی اسانس‌های موسیر (Allium hirtifolium)، کرفس کوهی (Kelussia odoratissima) و مریم‌گلی (Salvia officinalis)در شرایط آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار گرفت. شناسایی ترکیبات اسانس‌های مریم‌گلی و کرفس کوهی با استفاده از روش GC-MS صورت گرفت. نتایج نشان داد اصلی‌ترین ترکیبات در اسانس کرفس کوهی شامل Z-لیگوستیلید (۱۱/۵۴ درصد) و ۳بوتیلیدین-فتالید (۳۷/۱۴ درصد) و در مریم‌گلی شامل α-توجون (۸/۳۲ درصد) و ۱،۸ سینئول (۸/۱۲ درصد) می‌باشد. میزان آلیسین موجود در سیر به روش HPLC ۵/۱ میکروگرم در میلی‌گرم وزن سوخ بود. درصد مرگ‌و‌میر لارو بعد از ۲۴ ساعت قرارگیری لارو در معرض اسانس و نیز درصد عدم تفریخ تخم بعد از ۷ روز قرارگیری تخم نماتد در معرض اسانس محاسبه شد. از هر اسانس ۶ غلظت در شش تکرار مورد آزمایش قرار گرفت. اسانس تمام گیاهان مورد آزمایش، به طور مشخصی جمعیت این نماتدها را کاهش دادند. اسانس موسیر در غلظتppm ۲۰۰۰ تقریبا تأثیر بیش از ۹۰ درصد در مرگ و میر لاروها و بیش از ۳۰ درصد در عدم تفریخ تخم (نسبت به شاهد) داشت. اسانس کرفس کوهی و مریم‌گلی نیز در غلظت ppm۴۰۰۰ قادر به کنترل حدود ۵۰ درصد لارو و ۳۰ درصد تخم نماتد ریشه‌گرهی بودند. نتایج این بررسی نشان‌دهنده پتانسیل بالای این اسانس‌ها به خصوص اسانس موسیر در کنترل نماتد ریشه‌گرهی گوجه فرنگی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

اثر ضد نماتدی؛ اسانس؛ موسیر؛ مریم‌گلی؛ کرفس کوهی؛ نماتد ریشه‌گرهی