دربارة دو واژة کمیاب شاهنامه (یادگار، سِند)

جُستارهای نوین ادبی

مقاله 15، دوره 51، شماره 1 - شماره پیاپی 200، 1397، صفحه 259-270   

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jls.v51i1.80531

نویسنده

اکبر نحوی^*

دانشگاه شیراز

چکیده

باآنکه طی چند دهۀ اخیر در شرح دشواری‌ها و رفع مبهمات لغوی شاهنامه کوشش‌هایی شده است، هنوز کم نیستند بیت‌هایی که مبهم‌اند و یا واژه‌ها و ترکیباتی که معنای دقیق آنها روشن نیست؛ از آن جمله است واژۀ «یادگار» که در بیتی از شاهنامه کاربردی خاص دارد و «سِند» که دست کم سه بار در شاهنامه استعمال شده و به نظر نمی‌آید که فردوسی در همۀ موارد از این واژه همان معنایی را می‌خواسته که در فرهنگ‌ها ضبط شده است. در این جستار، یادگار را به کمک دو متن کهنسال عربی که در آنها به صورت ایاذکار/ ایادکار به کار رفته است وارسی کرده و نتیجه گرفته‌ایم که این واژه در آن بیت به معنی طومار است و چنانکه یکی از پژوهندگان نیز یادآور شده در یکی از گویش‌های محلی فارس به همین معنی رواج داشته است. سِند نیز در بیت مورد سخن به معنی شخصی است که نسبش را به کسی بازخوانند ولی از نسل او نباشد (فرزند خوانده/ پسرخوانده) و به این معنی در یکی از ترجمه‌های قدیم قرآن به کار رفته است.

کلیدواژه‌ها

شاهنامه؛ واژه های شاهنامه؛ یادگار؛ یازگار؛ سند

مراجع