دربارة چند نام و لقب ترکی در شاهنامه

جُستارهای نوین ادبی

مقاله 16، دوره 51، شماره 1 - شماره پیاپی 200، 1397، صفحه 271-283   

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jls.v51i1.80503

نویسنده

سیداحمدرضا قائم مقامی^*

دانشگاه تهران

چکیده

جز چند کلمة ترکی اندک­شمار، بعضی نام‌ها و لقب­های ترکی نیز در شاهنامة فردوسی هست که گاه در کتاب او دچار تغییر یا تحریف شده­اند. این تغییرها و تحریف­ها یا کار خود شاعر بوده یا کار منابع او یا کاتبان شاهنامه. ازجمله به سبب همین پنهان شدن نام­های اصلی در پسِ صورت­های تغییریافته یا تحریف­شده است که نمی­توان شمار درستی از این کلمات به دست آورد. برای چنین کاری، نخست باید تمامی کلمات و نام­هایی را که گمان به غیر ایرانی بودن آنها می­رود، احصا کرد و دربارة هر یک جستجویی جداگانه در منابع قدیم یا تحقیقات جدید نمود. اما بعضی از این نام‌ها نیز به صورت درست در شاهنامه ضبط‌اند و علت پوشیده ماندن اصل آنها نقص تحقیقات بوده است. بعضی را نیز کسانی از روی گمان به فلان و بهمان زبان بازبسته­اند. در اینجا از شمار اندکی از این نام‌ها یاد شده و حتی­المقدور کوشش شده که اصل آنها به دست داده شود.

کلیدواژه‌ها

نامشناسی؛ ریشه شناسی؛ کلمات دخیل؛ زبان های ترکی؛ شاهنامه

مراجع