تأثیر نوسانات نرخ ارز و قیمت نفت بر تراز تجاری بخش کشاورزی ایران: رویکرد منحنی J

مجله اقتصاد و توسعه کشاورزی

مقاله 5، دوره 34، شماره 2 - شماره پیاپی 48، 1399، صفحه 179-200   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jead2.v34i2.85637

نویسندگان

سمیرا اسمعیلی¹؛ محمد قهرمان زاده^{* 2}؛ ابوالفضل محمودی¹؛ محسن مهرآرا³؛ غلامرضا یاوری¹

¹دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

²گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

³دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

نرخ ارز و قیمت نفت ازجمله متغیرهای مهم هر کشور، برای تجارت خارجی آن محسوب می­شود. هر گونه تغییری در این متغیرها مناسبات اقتصادی و تجاری کشورها را دستخوش تغییر می­کند. هدف مطالعه­ی حاضر بررسی تأثیر نوسانات نرخ ارز و قیمت نفت بر تراز تجاری بخش کشاورزی ایران با 8 کشور عمده شریک تجاری خود و سنجش وجود منحنی J در این کشورها بین سال­های 2017-1998 می­باشد. بدین منظور، از دو الگوی ARDL خطی و غیرخطی استفاده گردید. یافته­های مطالعه موید آن است که مدل الگوی ARDL غیرخطی نتایج بهتری را ارایه می‌نماید. نتایج بیانگر آن است که یک رابطه بلندمدت بین متغیرها وجود دارد. در بلندمدت در کشورهای عراق، چین، کره جنوبی و هند نوسانات افزایشی (کاهشی) نرخ ارز دوجانبه تاثیر مثبت (منفی) بر تراز تجاری ایران با این کشورها داشته است. در حالی‌که در کشورهای، ترکیه، امارات، آلمان و افغانستان نوسانات افزایشی نرخ ارز تاثیر منفی بر تراز تجاری داشتند که این امر ممکن است به دلیل مناسبات سیاسی و اقتصادی این کشورها در تجارت با ایران باشد. براساس یافته­های مطالعه، وجود منحنی J در کشورهای هند و چین به اثبات رسیده است. همچنین نوسانات قیمت نفت در بلندمدت، در کشورهای ترکیه، افغانستان، آلمان و هند، اثری مثبت و معنی­دار داشته و با افزایش نوسانات قیمت نفت تراز تجاری محصولات کشاورزی ایران با این کشورها بهبود یافته است. در مقابل در کشورهای عراق، امارات متحده، چین و کره با افزایش نوسانات قیمت نفت تراز تجاری بخش کشاورزی بدتر شده است.

کلیدواژه‌ها

نوسانات نرخ ارز؛ نوسانات قیمت نفت؛ ARDL غیرخطی؛ ARDL خطی؛ منحنی J

مراجع