طبلِ باز: یک ابزار و دو کاربرد (با تکیه بر بیتی از شاهنامۀ فردوسی)

جُستارهای نوین ادبی

مقاله 5، دوره 52، شماره 4 - شماره پیاپی 207، 1398، صفحه 87-105   

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jls.v52i4.83932

نویسنده

محمود عالی پور^*

دانشگاه اصفهان

چکیده

این نوشتار کوششی برای دریافت مفهوم دیگری از واژۀ «طبلِ­ باز» بوده که در فرهنگ­ها وارد نشده است. هرچند که در لغت­نامه­ها به معنا و کاربرد «طبلِ ­باز» به عنوان ابزاری برای شکار پرندگان، پرداخته­اند، امّا جای­گیری این واژه در بیت زیر از شاهنامۀ فردوسی و ابهاماتی که برای شارحان شاهنامه به­وجود آورده بود، بهانه‌ای شد که نگارنده جستاری تازه را دربارۀ این واژه پی­گیرد و ضمن بررسی معنای مضبوط در واژه­نامه­ها، با ارائۀ شواهد گوناگون از آثار نظم ­و ­نثر متون فارسی ­و ­عربی، بیان کند که «طبلِ­ باز» تنها در شکارگاه استفاده نمی‌شده است و می­توان کاربرد دیگری از این ابزار را در صحنه­های نبرد متون حماسی، تاریخی و داستان­ها مشاهده کرد.
فردوسی می­گوید:  





چو خورشید بر چرخ بگشاد راز


 


سپهدار جنگی بزد طبلِ باز

کلیدواژه‌ها

شاهنامۀ فردوسی؛ طبلِ باز؛ باز؛ شکار؛ نبرد

مراجع