عطسه؛ تصویری اساطیری از انتقال روح

جُستارهای نوین ادبی

مقاله 6، دوره 53، شماره 1 - شماره پیاپی 208، 1399، صفحه 119-105   

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jls.v52i4.81220

نویسندگان

علیرضا حاجیان‌نژاد^{* 1}؛ نگین مژگانی²

¹دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران

²دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران

چکیده

یکی از معانی واژۀ «عطسه» در زبان و ادبیات فارسی «فرزند و نتیجۀ مشابه با نمونۀ اصلی» است. پژوهش حاضر در صدد یافتن پاسخی برای این پرسش است که «چه ارتباطی بین عطسه، زایایی و تولیدمثل وجود دارد؟». تصاویری که بر پایۀ پیوندی مجهول بین عطسه و مفهوم زایایی شکل گرفته‌اند، در زبان‌ ها و فرهنگ ‌های ملل دیگر نیز یافت می‌شوند. ریشه ‌یابی این تصاویر در اسطوره ‌های مربوط به آفرینش و زایایی، همچنین معجزات و کراماتی که به‌نوعی با این مسأله در ارتباط‌ اند، توجه ما را به این نکته جلب می‌کند که «عطسه» مانند تصاویر دیگری چون «پاشیدن بزاق» و «دمیدن»، یکی از تصاویر رایج انتقال روح در اساطیر دنیای باستان و متون  یهودی، مسیحی و اسلامی است که به ادبیات فارسی راه یافته است.

کلیدواژه‌ها

عطسه؛ آفرینش؛ روح؛ اسطوره؛ بزاق؛ دمیدن؛ زایایی

مراجع