تأثیر بازدارندگی عصاره های گیاه آقطی (Sambucus ebulus) بر رشد قارچ Macrophomina phaseolina و استخراج مواد مؤثره آن ها

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 4، دوره 30، شماره 4 - شماره پیاپی 34، دی 1395، صفحه 622-628   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.v30i4.50722

نویسندگان

مائده شهیری طبرستانی^{* 1}؛ کامران رهنما²؛ علیرضا امیری³

¹دانشگاه پیام نور، تهران

²دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

³دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

چکیده

قارچ Macrophomina phaseolina عامل بیماری پوسیدگی ذغالی سویا می باشد. این بیماری یکی از مهم ترین بیماری های سویا در شمال کشور است. این پاتوژن دامنه میزبانی وسیعی دارد و بیش از 500 گونه گیاهی از 75 خانواده از جمله خانواده پروانه آسا را مورد حمله قرار می دهد. با توجه به اثر قارچ کشی عصاره ی گیاه آقطی (Sambucus ebulus)، در این بررسی عصاره های آبی و الکلی آن استخراج و اثر غلظت های 10، 20 و 30 درصد آنها در کنترل قارچ M. phaseolina در شرایط آزمایشگاه مطالعه گردید. در این تحقیق، اثر ضدقارچی عصاره آبی مشاهده نشد اما غلظت های 10، 20 و 30 درصد عصاره الکلی این گیاه به ترتیب با 25/39 ، 67 و 100 درصد، اثرات بازدارندگی خوبی (نسبت به شاهد) بر رشد میسلیوم قارچM. phaseolina نشان دادند. همچنین در غلظت 20 و 30 درصد عصاره الکلی، تشکیل اسکلروت مشاهده نشد و در غلظت 10 درصد نیز میزان تشکیل اسکلروت کاهش یافت. به منظور شناسایی ترکیب های شیمیایی موجود در عصاره الکلی از دستگاهGC/MS استفاده گردید. بر اساس نتایج حاصله، 27 ترکیب شیمیایی، شناسایی شدند که اجزاء اصلی شامل فتالات ها (3/54%)، اسیدهای چرب و مشتقات آن (61/26%)، ترپنوئیدها (65/2%)، دی ترپن های الکلی (09/2%)، مشتقات فنلی (58/1%)، فیتواسترول ها (38/3%) و سیکلوآلکان ها (38/0%) بودند. با توجه به اثرات ضدقارچی این ترکیبات، پتانیسل بالای ضد قارچی عصاره الکلی قابل توجیه می باشد. این تحقیق اولین بار است که در ایران انجام می شود.

کلیدواژه‌ها

عصاره گیاهی؛ GC/MS؛ Macrophomina phaseolina؛ Sambucus ebulus

مراجع

1- Ahmadi S.B., Jalili Sendi J., Khodaparast S.A., Ghadamyari M., Hasanzadeh N., and Padasht dehkaee F. 2007. Comparison of some plant extracts with Edifenphos and Tricyclazole fungisides on the control of rice blast disease agent in field condition. Journal of Agricultural Researches, 7(4): 133-142.

2- Akpuaka A., Ekwenchi M.M, Dashak D.A., and Dildar A. 2012. Gas Chromatography-Mass Spectrometry (GC/MS) Analysis of Phthalate Isolates in n-Hexane Extract of Azadirachta indica A. Juss (Neem) Leaves. Journal of American Science, 8(12): 146-155.

3- Al–Abed A.S., Qasem J.R., and Abu-Blan H.A. 1993. Antifungal effect of some common wild plant species on certain plant pathologenic fungi. Dirasat (Pure Applied Science), 20: 149-158.

4- Ashraf H., and Javaid A. 2007. Evaluation of antifungal activity of Meliaceae family against Macrophomina phaseolina. Mycopath, 5(2): 81-84.

5- Askari F., Sharifi Ashorabadi E., Mirza M., Teimouri M., and Ehsani E. 2014. Chemical composition and antimicrobial effects of the essential oil of Thymus pubescens Boiss.& Kotschy ex Celak from different localities. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 30(5): 756-770.

6- Behdad M., Etemadi N.A., Behdad E., and Zeinali H. 2013. Antifungal effect of three plant essential oils against Rhizopus stolonifer, the cause of soft rot on strawberry fruit. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 29(2): 399-411.

7- Channa A.R., Jiskani M.M., and Nizamani Z.A. 2008. Effect of plant extracts on yield and mortality of plants due to root rot caused by Macrophomina phaseolina. Pakistan Journal of Agriculture Science, 24(2): 40-45.

8- Carolina H.P., Kock J.L.F., and Thibane V.S. 2011. Antifungal free fatty acids: A Review: 61-71. In Mendez-Vilas A.,(Eds.). Science against microbial pathogens: communicating current research and technological advances, Microbiology Series, 2(3), Spain: Formatex, 691p.

9- Chirigiu L., Bubulica M.V., and Chirigiu R.G. 2010. GC-MS Analysis of Chemical Compounds from Stems of Sambucus Ebulus L. Acta Medica Marisiensis, 56(6): 522-525.

10- Chirigu L., Chirigu R.G., Tircomnicu V., and Bubulica M.V. 2011. GC-MS analysis of chemical composition of Sambucus ebulus leaves. Chemistry of Natural Compounds, 47(1):126-127.

11- Chirigu L., Bubulica M.V., and Averi L.M.E. 2012. Investigations of Three Phytopharmaceutical Products from Caprifoliaceae Family Using GC-MS and LC-MS. Revista De Chimie, 63(8): 764-768.

12- Dwivedi R.S., and Dubey R.C. 2009. Effects of volatile and none-volatile fractions of two medicinal plants on germination of Macrophomina phaseolina. Transactions of the British Mycological Society, 87(2): 326-328.

13- Ghesmati M. 2007. Investigation of antibacterial activity of sambucus ebulus on staphylococcus aureus and Pseudomonas aeruginosa. Journal of Biology Science, 1(3): 73-82.

14- Gujar J., and Talwankar D. 2012. Antifungal activity of leaf extract on growth of Macrophomina phaseolina on soyabeen seed. Indian Streams Research Journals, 2(6): 1116.

15- Hadian S.H., Shamloo P., Monazm K., and Khandooz E. 2011. Effect of some aqueous plant extracts against Fusarium oxysporum f.sp.Lycopersici causal agent of tomato. Journal of Plant Science Researches, 21(6): 68-77.

16- Javid A., and Amin M. 2009. Antifungal activity of methanol and n-hexan extracts of three Chenopodium species against Macrophomina phaseolina. Natural Products Research, 23(12): 1120-1127.

17- Javid A., and Rehman H. 2011. Antifungal activity of leaf extracts of some medicinal trees against Macrophomina phaseolina. Journal of Medicinal Plants Research, 13: 2868-287.

18- Lin D., and suzuki E. 2003. Effect of methanol extracts from Ophiopogon japonicuson rice blast fungus. Pest Science and Management, 28(2): 27-28.

19- Mashhadian N.V., and Rakhshandeh H. 2005. Antibacterial and antifungal effects of Nigella sativa extracts against S.aureus, P.aeroginosa and C.albicans. Pakistan Journal of Medicinal Science, 21(1): 47-52.

20- Mazandarani M., Jamshidi M., and Azad A. 2011. Investigation of secondary metabolites of Sambucus ebulus L. in two natural regions of Mazandaran province, North of Iran. Journal of Plant Science Researches, 21(6): 58-67.

21- Meric Z.I., Bitis L., Birteksoz-Tan S., Turan S., and Akbuga J. 2014. Antioxidant, antimicrobial and anticarcinogenic activities of Sambucus ebulus L. flowers, fruits and leaves. Marmara Pharmaceutical Journal, 18(1): 22-25.

22- Pandey D.K., Tripathi N.N., Tripathi R.D., and Dixit S.N. 1982. Fungitoxic and phytotoxic properties of essential oil of Hyptic sauceolens. Plfkrankh Pflschutz. 89: 344-349.

23- Rahnama K., Montazernia B., and Hemati KH. 2008. Antifungal effects of some medicinal plants on Macrophomina phaseolina in-vitro. Journal of Plant Protection and Food, 3(4): 46-52.

24- Raman V., La S., Saradhi P., Rao N., Krishna N.V., Sudhakar M., and Radhakrishnan T.M. 2012. Antibacterial, antioxidant activity and GC-MS analysis of Eupatorium odoratum. Asian Journal of Pharmaceutical and Clinical Research, 5(2): 99-106.

25- Rayatpanah S., and Alavi S.V. 2006. Study on soybeen charcoal rot disease in Mazandaran. Journal of Agricultural Sciences Natural Resources, 13(3): 107-114.

26- Sayad S., Hassanzadeh N., Ghasemi A., and Nazerian E. 2013. The management of soft rot disease of syngonium caused by Pectobacterium carotovorum using some essential oils and antibiotics under laboratory and greenhouse conditions. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 28(4): 730-740.

27- Sing R., Dar S.A., and Sharma P. 2012. Antibacterial activity and toxicology evaluation of semi purified hexan extract of Urtica dioica leaves. Research Journal of Medicinal Plant, 6(2): 123-135.

28- Usha R., Udayakumar R., and John D. 2009. Bio-efficacy of plant extracts and bio-control agents against Macrophomina phaseolina. Annual Plant Protection Science, 17(2): 389-393.

29- Wendlbo P., and Rechinger K.H. 1987. Flora Iranica. Graz, Akademische Druck-und Verlagsanstalt.