تأثیر جمعیت علف‌هرز تاج‌خروس (Amaranthus retroflexus L.) بر عملکرد روغن و ترکیب اسیدهای چرب دانه کرچک (Ricinus communis L.)

بوم شناسی کشاورزی

مقاله 11، دوره 10، شماره 3 - شماره پیاپی 37، پاییز 1397، صفحه 765-774   

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jag.v10i3.58693

نویسندگان

علیرضا پیرزاد^{* 1}؛ ناصر جعفرزاده²؛ هاشم هادی³؛ رامین ملکی⁴

¹گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه ارومیه، ایران

²مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی آذربایجان غربی

³دانشگاه ارومیه

⁴جهاد دانشگاهی ارومیه

چکیده

کرچک (Ricinus communis L.) از مهم­ترین گیاهان زراعی با ارزش است که در صنایع داروسازی، آرایشی و صنعت کاربرد فراوان دارد. به منظور بررسی اثرات تداخلی تاج­خروس (Amaranthus retroflexus L.) بر عملکرد، درصد روغن و ترکیب اسیدهای چرب گیاه کرچک آزمایشی به­صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی آذربایجان غربی (ارومیه) در سال 1392 اجرا شد. عامل اول شامل تراکم­های 3، 4، 5 و 6 بوته در متر­مربع کرچک و عامل دوم تراکم­های صفر، 5 ، 10 و 15 بوته در متر­مربع تاج­خروس بود. نتایج نشان داد عملکرد روغن کرچک تحت تأثیر تراکم­های کرچک، تاج­خروس و اثر متقابل آن­ها قرار گرفت، ولی ترکیب اسیدهای چرب روغن کرچک فقط تحت تأثیر معنی­دار تراکم­های تاج­خروس بودند. با توجه به نتایج به­دست آمده با افزایش تراکم تاج­خروس کاهش 38-20 درصدی در عملکرد دانه، 39 درصدی در عملکرد روغن کرچک  نسبت به کشت خالص (بدون علف هرز) مشاهده شد. با توجه به ویژگی­های منحصر به­فرد روغن کرچک که ناشی از ریسینولئیک اسید است با افزایش تراکم تاج­خروس، این اسید چرب تا 19 درصد کاهش و پالمتیک اسید (74 درصد) و استئاریک اسید ( 108 درصد)، لینولئیک اسید (12 درصد) و اولئیک اسید (64 درصد) در مقایسه با کشت خالص کرچک افزایش یافت. به­طورکلی، نتایج نشان داد علف­هرز تاج­خروس وحشی در تراکم­های 10 و 15 بوته در مترمربع علاوه بر کاهش عملکرد دانه و روغن با تغییر در ترکیب اسیدهای چرب باعث کاهش کیفی روغن کرچک نیز می­شود.

کلیدواژه‌ها

اسید اولئیک؛ اسید پالمتیک؛ اسید ریسینولئیک؛ تداخل؛ عملکرد روغن

مراجع