سمیت تنفسی اسانس گیاهی زیره سیاه (Carum carvi) روی شب‌پره مینوز برگ گوجه‌فرنگی، Tuta absoluta (Meyrick)(Lepidoptera: Gelechiidae)

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 10، دوره 31، شماره 1 - شماره پیاپی 35، 1396، صفحه 172-178   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.v31i1.51361

نویسندگان

سمیرا گودرزوند چگینی^{* 1}؛ حبیب عباسی پور²؛ جابر کریمی²؛ علیرضا عسکریان زاده²

¹دانشگاه شاهد، تهران، ایران

²دانشگاه شاهد

چکیده

شب پره مینوز برگ گوجه فرنگی، Tuta absoluta (Meyrick)، یکی از آفات مهم گیاهان خانواده Solanaceae خصوصا گوجه فرنگی در دنیا و ایران محسوب می‌شود. استفاده بیش از حد از حشره کش های شیمیایی به سرعت منجر به بروز مقاومت آفت می‌شود. استفاده از ترکیباتی با منشا طبیعی مانند اسانس‌های گیاهی در کنترل آفت جایگزین مناسبی برای حشره کش‌های شیمیایی محسوب می‌شوند. در این تحقیق، سمیت تنفسی اسانس زیره سیاه روی مراحل تخم، لارو سن دوم و حشره کامل مورد بررسی قرار گرفت. اسانس گیاه با استفاده از دستگاه کلونجر (Clevenger) به روش تقطیر با آب استخراج شد. غلظت‌های مختلف اسانس در دامنه بین20 تا 100، 3 تا 7 ، 1/0 تا 1 و 5/0 تا 1 میکرولیتر بر لیتر هوا به ترتیب روی مراحل تخم، لارو سن دوم درون تونل برگ، لارو سن دوم به صورت مستقیم و حشره کامل هر کدام با سه تکرار به همراه شاهد آزمایش شد و میزان تلفات بعد از 48 ساعت محاسبه گردید. نوع و میزان درصد ترکیبات گیاهی در هر کدام از اسانس ها با استفاده از دستگاه GC/MS تعیین گردید. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت اسانس، مرگ و میر هم افزایش یافت. تجزیه و تحلیل پروبیت داده‌ها نشان داد میزان LC50 برای تخم، لارو سن دوم درون برگ، لارو سن دوم بیرون برگ و حشره کامل به ترتیب 24/44، 652/4، 335/0 و 624/0 میکرولیتر بر لیتر هوا بود. در اسانس زیره سیاه ترکیبات Benzaldehyde, 4- (1- methylethyl) – (c) (29/21 درصد) و P- cymene (02/18 درصد) جزو ترکیبات شیمیایی عمده بودند. نتایج حاصل نشان داد اسانس زیره سیاه پتانسیل بالایی برای کنترل شب پره مینوز گوجه فرنگی در محیط‌های بسته دارد و برای حفاظت از محیط زیست و سلامت کاربران توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها

دز کشنده؛ کلونجر؛ گیاهان دارویی

مراجع