نقش تغذیۀ گوگرد و مایه‌زنی با باکتری تیوباسیلوس در مهار بیماری پاخوره گندم ناشی از Gaeumannomyces tritici

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 2، دوره 33، شماره 4 - شماره پیاپی 46، 1398، صفحه 375-386   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.v33i4.67651

نویسندگان

مریم قدم خیر؛ سعید عباسی^* ؛ روح اله شریفی؛ اکرم فاطمی

دانشگاه رازی

چکیده

 بیماری پاخوره با عامل Gaeumannomyces tritici، یکی از مخرب‌ترین بیماری‌های ریشۀ گندم در سراسر جهان است. از این رو ارائه راهکاری مدیریتی جهت کنترل این بیماری، بسیار ضروری به نظر می‌رسد. هدف از این پژوهش بررسی نقش تغذیه با گوگرد و اثر باکتری تیوباسیلوس بر وقوع بیماری پاخوره گندم بود. بدین منظور، ابتدا خصوصیات فیزیکی-شیمیایی خاک مورد آزمون ارزیابی شد. گوگرد در غلظت‌های صفر، دو، چهار و هشت گرم بر کیلوگرم با خاک مخلوط شد و به سه صورت مورد مصرف قرار گرفت. در یک تیمار، خاک غنی‌شده با غلظت‌های مختلف گوگرد بلافاصله با بیمارگر مایه‌زنی و مورد کشت گندم قرار گرفت، در تیمار دوم خاک غنی‌شده با غلظت‌های مختلف گوگرد به مدت دو ماه در گلخانه نگه‌داری شد و سپس مایه‌زنی و کشت شد. در تیمار سوم نیز خاک غنی‌شده با غلظت‌های مختلف گوگرد با باکتری تیوباسیلوس تیمار شد و بلافاصله مایه‌زنی و کشت انجام شد. تجزیۀ خاک مورد آزمایش نشان داد این خاک آهکی بوده و pH آن 24/7 یعنی نسبتاً قلیایی است. میزان دسترسی نیتروژن و عنصر روی آن مناسب بود، ولی غلظت عناصر آهن، مس و تا حدودی فسفر خاک کم بود. نتایج نشان داد که غلظت‌های مختلف گوگرد به صورت کشت بلافاصله و نگه‌داری دو ماهه اثر معنی‌داری در کاهش بیماری پاخوره نداشتند، اما در تیمار همزمان گوگرد و باکتری تیوباسیلوس در غلظت هشت گرم بر کیلوگرم خاک شدت بیماری حدود 45 درصد کاهش یافت. تیمار خاک با گوگرد در غلظت دو گرم بر کیلوگرم خاک با و بدون نگه‌داری دو ماهه وزن خشک گیاه را به ترتیب 20 و 25 درصد افزایش داد ولی افزایش بیشتر غلظت اثری بر افزایش رشد گیاه نداشت. در تیمار گوگرد و باکتری تیوباسیلوس با افزایش غلظت گوگرد، وزن خشک گیاه 25 درصد افزایش داشت. در مجموع، ترکیب گوگرد و باکتری تیوباسیلوس می‌تواند به عنوان رهیافتی امیدبخش در مهار پاخوره و بهبود رشد گندم مدنظر قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

پاخوره غلات؛ تیوباسیلوس؛ گوگرد؛ pH

مراجع