پهنه‌بندی کربن آلی خاک با استفاده از روش‌های زمین‌آماری و شبکه عصبی مصنوعی (استان کهگیلویه و بویراحمد)

آب و خاک

مقاله 8، دوره 32، شماره 6 - شماره پیاپی 62، 1397، صفحه 1135-1148   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jsw.v32i6.67983

نویسندگان

پریسا لاهوتی¹؛ سید مصطفی عمادی^{* 1}؛ محمدعلی بهمنیار²؛ مهدی قاجار سپانلو¹

¹دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

²ساری

چکیده

برای درک بهتر از ترسیب یا آزادسازی کربن به اتمسفر، پهنه‌بندی کربن آلی خاک برای داشتن خط مبنایی از مقدار و ذخیره آن در خاک و همچنین امکان پایش تغییرات آن در طول زمان، بسیار حائز اهمیت است. هدف اصلی این تحقیق، شناخت تغییرپذیری مقدار و ذخیره کربن آلی خاک با استفاده از روش‌های شبکه عصبی مصنوعی و زمین‌آمار در شرق و جنوب شرق استان کهگیلویه و بویراحمد بود. نمونه‌های خاک به‌صورت مرکب و تصادفی از 204 نقطه از عمق 0-15 سانتی‌متر جمع‌آوری و مقدار کربن و ذخیره کربن آلی و برخی خصوصیات خاک اندازه‌گیری شد و از شاخص پوشش گیاهی، ارتفاع، دما، بارش و شیب به‌عنوان داده‌های کمکی استفاده شد. به‌منظور تخمین نقاط در محل‌های نمونه­برداری نشده از روش­های شبکه عصبی مصنوعی (پرسپترون چندلایه، MLP)، کوکریجینگ، کریجینگ معمولی و وزن­دهی معکوس فاصله استفاده شد و از شاخص­های آماری نظیر ضریب همبستگی (R2)، ضریب همبستگی همگام (CCC)، خطای میانگین (ME) و ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) برای تعیین بهترین روش استفاده شد. مقدار و ذخیره کربن آلی خاک با کاهش میانگین دما و افزایش ارتفاع، ارتقا یافت و در کاربری جنگل بیشترین مقدار بود. بهترین مدل واریوگرام برای مقدار و ذخیره کربن آلی مدل گوسی بود و روش MLP نسبت به روش­های زمین‌آماری در تخمین مقدار و ذخیره کربن آلی خاک دقت بیشتری داشت. پهنه‌بندی حاصل از روش MLP با توجه به‌دقت بالای آن (856/0= RMSE، 133/0= ME، 89/0 CCC=و 68/0= R2) و مدنظر قرار دادن عوامل زمینی، خاکی و اقلیمی، می­تواند به‌عنوان یک نقشه مبنا برای بیان وضعیت فعلی کربن آلی در منطقه معرفی گردد.

کلیدواژه‌ها

ترسیب کربن؛ تغییرپذیری مکانی؛ کربن آلی خاک؛ کهگیلویه و بویراحمد

مراجع