ارزیابی ناهمگونی مکانی در کیفیت بوم‌شناختی با استفاده از فن‌آوری سنجش‌ازدور (مطالعه موردی: حوضه آبخیز قره‌سو)

جغرافیا و مخاطرات محیطی

مقاله 8، دوره 9، شماره 4 - شماره پیاپی 36، زمستان 1399، صفحه 145-161   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2021.67026.0

نویسندگان

سعیده رنجبر^{* 1}؛ حمیدرضا کامیاب²

¹دانشجوی کارشناسی ارشد ارزیابی و آمایش سرزمین دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

²استادیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

چکیده

محیط­زیست در حال تجربه تغییرات مختلف محیط­زیستی است که هم منشأ انسانی و هم منشأ طبیعی دارند. تغییرات کاربری زمین در حوزه قره­سو، نیاز به مطالعه درباره کیفیت بوم­شناختی این منطقه را نشان می­دهد. در این مطالعه، شاخص سنجش‌ازدوری کیفیت بوم­شناختی (RSEI) بر اساس چارچوب فشار-وضعیت-پاسخ و با استفاده از داده­های میانگین تصاویر تابستانه ماهواره­ لندست در سال­های 1368 و 1397 ( سنجنده­های ETM+/OLI/TIRS)، برای ارزیابی تغییرات کیفیت بوم­شناختی در حوزه قره­سو استان گلستان استفاده شد. شاخص­های مورد نیاز برای استخراج شاخص کیفیت بوم­شناختی با ایجاد شاخص فشار محیط­زیستی (NDBI)، شاخص وضعیت (NDVI) و شاخص­های پاسخ اقلیمی محیط به تغییرات (LST و LSM) از سامانه گوگل ارث انجین انجام شد. در این پژوهش پس از تهیه شاخص­های پایه، با استفاده از تحلیل مؤلفه‌های اصلی، وزن هر شاخص تهیه و سپس شاخص کیفیت بوم­شناختی بر اساس مؤلفه اول تحلیل مؤلفه‌ها اصلی تهیه شد. تحلیل تغییرات مؤلفه اول با استفاده از روش آستانه­گذاری نشان از افت کیفیت بوم­شناختی دارد؛ به‌طوری‌که میانگین شاخص RSEI در سال 1368، 57/0 حاصل شد و در سال 1397 این مقدار به 48/0 رسید که نشان دهنده کاهش مقدار RSEI است. همچنین میزان طبقه خیلی خوب در سال 1368، 83/32821 (267/16 درصد) و در سال 1397، 66/36879 (27/18 درصد)  است. نتایج تحلیل مکانی نشان داد که مقدار ضعیف کیفیت بوم­شناختی شاخص RSEI در بخش­های شمالی منطقه رخ داده است که به دلیل رشد سریع مناطق انسان­ساخت بوده است. این تغییر در افزایش شاخص مناطق انسان­ساخت در این مناطق مشخص است.

کلیدواژه‌ها

کیفیت بوم‌شناختی؛ شاخص RSEI؛ گوگل ارث انجین؛ حوزه قره‌سو

مراجع