ساماندهی فضایی سکونتگاه‌های روستایی الحاقی در پیرامون کلان شهر مشهد با بهره گیری از رویکرد پویش ساختاری-کارکردی

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 6، دوره 18، شماره 1 - شماره پیاپی 34، شهریور 1399، صفحه 170-145   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geography.v18i1.83959

نویسندگان

مهدی اخگری^{* 1}؛ مصطفی طالشی²

¹استادیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، ایران

²دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، ایران

چکیده

اهداف: روند افزایش جمعیت­پذیری و گسترش بی­رویة کالبدی_فضایی کلان­شهر مشهد، شکل­گیری پدیده­هایی همچون الحاق، ادغام و خزش شهری و بروز مسائل و معضلات پیچیدة اجتماعی و اقتصادی را باعث شده است. پاسخ­گویی مناسب به این مسائل، مستلزم تحول در درک عملکردی به نظام استقرار و پایداری نظام سکونتگاهی و برنامه­ریزی فضایی است. پویش ساختاری–کارکردی به‌عنوان رویکردی راهبردی به ساماندهی فضا در سطوح و مقیاس‌های مختلف، می‌کوشد ضمن تبین جنبه‌های پیچیدة ساماندهی فضایی با تعمیق رویکرد نظام­وار و بهره­گیری از الگوی اندیشة شبکه­ای برای تعمیق پیوند فعالیت­ها و عملکردهای متوازن به منظور پاسخ به مسائل ریشه‌دار در روابط ساختاری – کارکردی چاره‌جویی نماید.
روش: این پژوهش بنا دارد با بهره­گیری از روش­شناسی توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد کاربردی، ساماندهی سکونتگاه­های روستایی پیرامون شهر مشهد را مورد شناخت و تحلیل قراردهد.
 یافته ­ها/ نتایج: یافته­های پژوهشی نشان می­دهد که بیشترین آثار ادغام سکونتگاه‌های روستایی پیرامون شهری، بروز برخی ناهنجاری­های اجتماعی _اقتصادی که از مهم­ترین عوارض کالبدی_فضایی آن بروز ناکارآمدی عملکردی و ازهم گسیختگی ساختار کالبدی سکونتگاه­های روستایی الحاقی در پیرامون شهری است.
نتیجه­ گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که ­سکونتگاه‌های‌ روستایی پیرامون درمجموع از شرایط مطلوبی برخوردار نبوده و با رشد ناموزون کلان­شهر مشهد گسترش ادغام تدریجی سایر سکونتگاه‌های روستایی پیرامون را فراهم می­آورد. بنابراین، با برقراری پیوند نظام سکونتگاهی از طریق یکپارچگی فضایی- عملکردی و تعمیق عملکردهای روستایی- شهری امکان دستیابی به مدیریت متوازن فضایی در مجموعة کلان­شهری فراهم می­شود.

کلیدواژه‌ها

ساماندهی فضایی؛ پویش ساختاری- کارکردی؛ سکونتگاه های روستایی؛ عملکرد اجتماعی- اقتصادی؛ کلان شهر مشهد

مراجع