واکاوی همدیدی بارش سنگین مورخ 28 اسفند 1397 شهر مینو‌دشت

جغرافیا و مخاطرات محیطی

مقاله 9، دوره 9، شماره 4 - شماره پیاپی 36، زمستان 1399، صفحه 163-180   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2021.67780.1003

نویسندگان

مهدی فروتن¹؛ برومند صلاحی^{* 2}

¹دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته آب و هواشناسی سینوپتیک، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

²استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

بارش‌های سنگین حاصل از الگو‌های جوی بسته به وسعت فعالیت و بازه‌ی زمانی رخداد آن می‌تواند حوادث و پیامد‌های ناگواری مانند وقوع سیل به همراه داشته باشند. پژوهش حاضر به‌منظور تحلیل همدید بارش سنگین 5/171 میلی‌متری منجر به سیل در شهر مینودشت روز 28 اسفند‌ماه سال 1397 نگارش یافته است. دیدگاه این تحقیق محیطی به گردشی بوده و نخست مقدار بارش ایستگاه‌ زمینی مینودشت مشخص شد و با دریافت داده‌های سطوح فوقانی اتمسفر از وب‌سایت مرکز ملی پیش‌بینی محیطی (NCEP/NCAR) و تحلیل آن‌ها علت رخداد بارش سنگین آشکار شد. به‌منظور بررسی شرایط همدید، با استفاده از محیط نرم‌افزار گردس به ترسیم نقشه‌های فشار سطح تراز دریا، و در سطوح فوقانی جو، ارتفاع ژئوپتانسیل، بردار باد، تاوایی، امگا، ضخامت، پیچانه و وزش رطوبتی (تراز 500 هکتوپاسکال) پرداخته شد. نتایج حاصل از تحلیل نقشه‌ها نشان دادند در زمان وقوع بارش سنگین سامانه‌های پرفشار‌ی در مغولستان و جنوب چین تشکیل یافته و شیب گرادیان فشار و جبهه شدیدی با سیستم کم‌فشار حاکم بر روی مینودشت ایجاد کرده است. در سطوح فوقانی جو وجود بلوکینگ کم‌فشار بریده همچون مانعی بر سر راه باد‌های غربی قرارگرفته و باعث ریزش جریان باد‌های غربی به سمت منطقه موردمطالعه شده‌ است. علاوه بر این ضخامت زیاد جو منطقه موردمطالعه و حاکمیت مقدار پیچانه منفی به ناپایداری هوا منجر شده و وجود هسته‌های مثبت تاوایی و امگای منفی نشان‌دهنده جوی ناپایدار در روز‌های مورد بررسی در منطقه موردمطالعه بوده است. هم‌چنین تغذیه رطوبتی از منابع رطوبتی مانند دریای خزر، آرال، دریای سیاه و مدیترانه شرایط ویژه‌ای را برای ریزش شدید بارش فراهم آورده است.

کلیدواژه‌ها

تحلیل همدید؛ بارش سنگین؛ مینودشت

مراجع