مطالعه گل‌دهی و تأثیر روش‌های مختلف گرده‌افشانی دستی در باروی برخی از گونه‌‌های سالویا (Salvia ssp.) بومی ایران

علوم باغبانی

مقاله 3، دوره 39، شماره 4 - شماره پیاپی 68، زمستان 1404، صفحه 595-583   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jhs.2021.61510.0

نویسندگان

قاسم اسماعیلی¹؛ مجید عزیزی^{* 2}؛ حسین آرویی²؛ جمیل واعظی²

¹شرکت رویش یاخته نکو (رویانک)، شهر محلات، استان مرکزی، ایران گروه علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

²گروه علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

از پیش‌نیازهای هر برنامه اصلاحی، آشنایی با جزئیات گرده‌افشانی و باروی در گیاه می‌باشد. در پژوهش پیش رو، مراحل فنولوژیکی و برخی از خصوصیات گل و همچنین فرآیند باروری گل تحت تأثیر تیمارهای مختلف گرده‌افشانی دستی در شرایط کشت‌شده برخی از گونه‌‌های سالویا مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که تمام گونه‌ها دارای دوره گل‌دهی طولانی بین 15 روز برای گونه S. atropatana و تا 41 روز برای گونه S. virgata می‌باشند. گرده‌افشانی گل‌ها اغلب توسط زنبورها و مگس‌ها صورت می‌گیرد که نشان‌دهنده دگرگشنی گونه‌ها می‌باشد. کمترین نرخ سازگاری در گونه‌های S. atropatana (6/16 درصد) و S. syriaca (25 درصد) مشاهده شد. گونه S. virgata بیشترین میزان سازگاری (91 درصد) را در شرایط آب‌و‌هوایی مشهد نشان داد. دو گونه S. atropatana و S. syriaca با فاصله 1/7 و 2/5 میلی‌متری بین نوک پرچم تا سطح کلاله دارای گل‌های هترواستیل بودند. نتایج گرده‌افشانی دستی نشان داد که بیشترین درصد تشکیل بذر در تمام گونه‌ها با میانگین 63/73 درصد از طریق گرده‌افشانی آزاد حاصل گردید. تشکیل بذر در تیمار اتوگامی خودبه‌خودی به‌شدت پایین و بین 3 تا 2/12 درصد بود. تشکیل بذر در تیمار ژینوگامی در محدوده بین 2/10 درصد برای گونه S. syriaca و 5/32 درصد برای گونه S. frigida بود. گونه‌‌های مورد مطالعه دارای ناسازگاری نسبی یا شدید بودند که از عوامل دگرگشنی در این گونه‌ها می‌باشد. نتایج نشان داد که تیمارهای با امکان دسترسی به منابع دانه گرده متنوع، موفقیت بیشتری در تشکیل بذر داشتند.

کلیدواژه‌ها

زیست‌شناسی گل‌؛ خودناسازگاری؛ گرده‌افشانی آزاد؛ هترواستیلی

مراجع