بررسی مؤلفههای انرژی و اثرات زیستمحیطی در سامانههای مختلف زراعی تولید برنج (Oryza sativa L.) با استفاده از روش ارزیابی چرخه زندگی در مازندران | ||
| بوم شناسی کشاورزی | ||
| مقاله 4، دوره 14، شماره 3 - شماره پیاپی 53، پاییز 1401، صفحه 429-448 اصل مقاله (1.64 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/agry.2021.68179.1010 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا صابر1؛ محمدعلی اسماعیلی2؛ همت اله پیردشتی* 3؛ علی متولی4؛ اشکان نبوی پله سرائی5 | ||
| 1دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. | ||
| 2دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران | ||
| 3پژوهشکده ژنتیک و زیستفناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. | ||
| 4گروه مکانیک بیوسیستم، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. | ||
| 5گروه مهندسی مکانیزاسیون کشاورزی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| برنج (Oryza sativa L.) بهعنوان دومین محصول راهبردی پس از گندم، از جمله مهمترین گونههای غلات در سراسر دنیا بهشمار میرود. با توجه به افزایش نهادههای مصرفی در سامانههای متداول برنج، کنترل شیمیایی علفهای هرز، آفات و بیماریهای برنج و به تبع آن افزایش هزینههای مصرفی، آسیبهای جبرانناپذیر زیستمحیطی این دست از سامانهها، همواره بر لزوم توجه هر چه بیشتر به سامانههای جایگزین از جمله کمنهاده و ارگانیک میافزاید. این پژوهش در مزارع برنج واقع در استان مازندران در شهرستانهای بابل، فریدونکنار و آمل بهعنوان قطبهای تولید برنج استان مازندران در سال 1398 انجام شد. هر یک از سامانههای مورد نظر به لحاظ مؤلفههای انرژی و اثرات زیستمحیطی بررسی شدند. در این پژوهش، اثرات زیستمحیطی تولید برنج در سامانههای گوناگون زراعی با استفاده از روش ارزیابی چرخه زندگی (LCA) و همچنین بررسی مؤلفههای انرژی و بهرهوری انرژی در این سامانهها طبقهبندی و کمّیسازی شده است. برای ارزیابی نشر گازهای گلخانهای و مصرف انرژی در شالیزارها، اطلاعات مورد نیاز بهصورت مصاحبه از تعداد 212 شالیکار با وسعت یک هکتار زمین زراعی گردآوری و مورد بررسی قرار گرفت. یافتههای این پژوهش نشان داد که حداکثر میزان انرژی ورودی معادل 42/60225 مگاژول بر هکتار در سامانههای متداول و حداقل مقادیر آن معادل 14/18662 مگاژول بر هکتار به سامانه ارگانیک تعلق یافت. انرژی ورودی سوخت دیزل بیشترین سهم را در کل انرژیهای ورودی دارا بود. بالاترین میزان بهرهوری انرژی 17/0 کیلوگرم بر مگاژول و نسبت انرژی 57/2 به سامانه ارگانیک اختصاص یافت. همچنین، ارزیابی چرخهی زندگی در تولید برنج نشان داد در گروه تأثیر زیستمحیطی گرمایش جهانی با روش CML2 baseline بهازای تولید هر تن شلتوک در سامانههای متداول، کمنهاده و ارگانیک بهترتیب در حدود 90/2408، 85/1777 و 79/1193 کیلوگرم دیاکسیدکربن معادل به اتمسفر انتشار مییابد. انتشارات مستقیم ناشی از فعالیتهای درون مزرعهای در هر سه سامانه مورد مطالعه سهم عمده و اصلی را در افزایش گرمایش جهانی داشتهاند. منشأ این نوع آلایندگیها احتراق دیزل مصرفی در ادوات کشاورزی و ماشینآلات و نیز انتشار دیاکسید نیتروژن، اکسیدهای نیتروژندار و دیگر ترکیبات نیتروژندار حاصل از مصرف کود نیتروژن میباشند. همچنین، نتایج نشان داد در جمع کل انتشارات، سامانه متداول بیشترین میزان انتشارات را داشته است و بعد از آن سامانه کمنهاده در جایگاه بعدی قرار دارد. بر اساس یافتهها، دو سامانه ارگانیک و کمنهاده به لحاظ زیستمحیطی از اثرات منفی کمتری برخودار هستند. در این راستا، میتوان از راهبردهای پایدار اکولوژیک از جمله کاهش خاکورزی، استفاده از کودهای آلی و بیولوژیک بهمنظور کاهش اثرات زیستمحیطی ناشی از مصرف بیش از حد نهادهها بهویژه در سامانههای متداول بهره گرفت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارزیابی چرخه زندگی؛ شلتوک؛ سامانه ارگانیک؛ سامانه کمنهاده؛ کارایی مصرف انرژی؛ کیفیت اکوسیستم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 8,305 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,807 |
||