عوامل مؤثر بر آمادگی فردی در برابر وقوع سیل در روستاهای کوهستانی مستعد طغیان سیل شهرستان پلدختر

جغرافیا و مخاطرات محیطی

مقاله 7، دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 41، بهار 1401، صفحه 117-139   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2021.70828.1074

نویسندگان

مهرشاد طولابی نژاد¹؛ علی حاجی نژاد^{* 2}؛ میثم طولابی نژاد³

¹پسادکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

²دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه گیلان، رشت. ایران

³دکترای آب و هواشناسی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

مدیریت مخاطرات شامل کلیه اقداماتی است که از طریق آن‌ها بتوان از بروز حوادث ناگوار، پیشگیری نمود یا در صورت بروز آن حادثه، بتوان اثرات آن را کاهش داده و آمادگی لازم را برای امدادرسانی سریع و بهبود اوضاع فراهم نمود. از اقدامات مهم مدیریت مخاطرات، توجه به افزایش آمادگی فردی در مواجهه با مخاطرات است. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر به بررسی عوامل مؤثر بر آمادگی فردی در برابر وقوع سیل پرداخته است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و روش انجام آن ترکیبی (کیفی و کمّی) است. ابزار گردآوری داده­ها پرسش­نامه و مصاحبه بوده است. جامعه آماری پژوهش 3861 خانوار ساکن در روستاهای کوهستانی در معرض طغیان سیل شهرستان پلدختر بوده است که با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه­گیری تصادفی ساده 360 خانوار از 30 روستای سیل­گیر به‌عنوان نمونه انتخاب شد. تجزیه‌وتحلیل داده­ها با استفاده از آمار توصیفی و مدل رگرسیون لجستیک باینری و تحلیل کیفی صورت گرفت. یافته­های پژوهش در زمینه عوامل مؤثر بر آمادگی فردی در برابر وقوع سیل حاکی است که از بین چهار عامل مدنظر در این پژوهش به ترتیب عوامل: جامعه‌شناختی فردی، وضعیت اقتصادی- اجتماعی خانواده، تأثیر جامعه و سازگاری با خطر بیشترین نقش را در آمادگی فردی برابر سیل داشته­اند. بررسی الزامات و اقدامات آمادگی در مواجهه با سیل نیز نشان داد که به ترتیب: توسعه اقتصاد محلی، توسعه زیرساخت­های محلی، اعطای اعتبار خرد برای افزایش آمادگی، کمک­های دولتی و افزایش استراتژی­های تنوع معیشت خانوارها برجسته­ترین الزامات و اقدامات مهم برای افزایش آمادگی در مواجهه با رخداد سیل می­باشند.

کلیدواژه‌ها

مخاطره سیل؛ آمادگی فردی؛ کاهش خطر بلایا؛ روستاهای کوهستانی؛ شهرستان پلدختر

مراجع