ریزدیرینه‌شناسی و محیط رسوبی سازند قم در شمال غرب زنجان

رخساره‌های رسوبی

مقاله 2، دوره 13، شماره 2 - شماره پیاپی 25، اسفند 1399، صفحه 173-189   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/sed.facies.2021.40486

نویسندگان

جواد ربانی^* ؛ افشین زهدی

استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

به منظور انجام مطالعات ریزدیرینه‌شناسی و بازسازی محیط رسوبی بر روی توالی‌های سازند قم، یک برش چینه‌شناسی در محدوده شمال غربی زنجان نمونه‌برداری گردید. سازند قم در این ناحیه متشکل از 168 متر سنگ‌های کربناته متوسط تا ستبرلایه با میان لایه­‌های سنگ آهک رسی می‌­باشد که با مرز فرسایشی بر روی توالی­‌های کنگلومرا، ماسه­‌سنگ و مارن سازند قرمز زیرین و در زیر ردیف رسوبات تبخیری، مارنی و ماسه­‌سنگی سازند قرمز بالایی قرار گرفته‌اند. مطالعات فسیل­‌شناسی بر روی 52 مقطع نازک میکروسکپی به شناسایی 23 گونه از روزن‌داران کف‌­زی و شناور منجر شد که شامل گونه‌هایی همچون Amphistegina sp.، Borelis melo curdica، Dendritina rangi، Globigerinoides sp.، Meandropsina anahensis، Meandropsina iranica و Sphaerogypsina globulus می‌باشند. در تمامی زیست‌زون‌های غیررسمی ارائه شده برای سازند قم، ظهور و گستره گونه شاخص Borelis melo curdica شاخصی برای شروع آشکوب بوردیگالن در نظر گرفته شده است. بر این اساس، با توجه به حضور این گونه از ابتدا تا انتهای توالی‌های مورد مطالعه، سن سازند قم در این منطقه بوردیگالین (میوسن پیشین) پیشنهاد می‌گردد. مطالعات رخساره‌ای مقاطع نازک میکروسکپی به تفکیک 6 ریزرخساره منجر گردید که بخش‌های سکوی داخلی تا انتهای شیب قاره از یک محیط رسوبی شلف کربناته لبه‌­دار را شامل می‌شوند. وجود دو بخش ستبرلایه کربناته حاوی کلنی‌های بزرگ مرجانی و رخساره‌­های ریزشی و توربیدایتی در جلوی آنها، سکوی کربناته نوع شلف را ‌تأیید می‌کند. نمودار تغییرات ریزرخساره‌ها در طول ستون چینه نگاری یک روند افزایش نسبی سطح آب دریا از ابتدای برش تا متراژ 54 متری و یک روند کاهش نسبی سطح آب دریا از این افق تا انتهای برش را نشان می‌دهد. بدین ترتیب یک سکانس رسوبی رده 3 را می‌توان برای این توالی‌ها در نظر گرفت.

کلیدواژه‌ها

ریزدیرینه‌شناسی؛ محیط رسوبی؛ سازند قم؛ زنجان

مراجع