رتبه بندی نواحی شهری بر اساس شاخص‌های کالبدی شکوفایی شهری (مطالعه موردی: شهر تبریز)

جغرافیا و توسعه فضای شهری

مقاله 7، دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 13، اسفند 1399، صفحه 148-125   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgusd.2021.45876.0

نویسندگان

محسن احدنژاد¹؛ صفیه حاضری^{* 2}

¹دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

²دانش آموخته دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه زنجان،زنجان، ایران

چکیده

بررسی وضعیّت و تنگناهای توسعه‌ی نواحی، به لحاظ شکوفایی در شهرها، از مسایلی است که اخیراً در فرهنگ برنامه‌ریزی شهری مطرح شده است. اما در کشور ما کمتر طرح شده و ناشناخته می ­باشد. این مقاله ضمن معرفی شکوفایی شهری به عنوان رویکرد جدید در برنامه ­ریزی شهری جهان معاصر،  مفهوم شکوفایی و ابعاد آن را بررسی کرده و به شناسایی شاخص ­ها و عوامل موثر در شکوفایی شهری در بعد کالبدی (­زیر­­ساختی) می­ پردازد و سپس نواحی شهری تبریز را بر اساس شاخص ­های شکوفایی کالبدی با استفاده از مدل تودیم رتبه ­بندی می ­نماید. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، و از نظر روش توصیفی- تحلیلی است. جهت رتبه­ بندی و انجام تحلیل­ های لازم­؛ از GIS برای تهیه نقشه ­های مربوطه­، از روش AHP جهت وزن­ دهی معیارهای موثر در شکوفایی شهری کالبدی و زیرساختی و در نهایت از مدل TODIM برای رتبه ­بندی شکوفایی شهری کالبدی و زیرساختی نواحی شهری استفاده گردیده است. نتایج حاصل از مطالعه نشان می ­دهد که نواحی 1-8، 1-5 ، 2-1، نواحی با شکوفایی بالا به لحاظ کالبدی و زیرساختی می ­باشند. و نواحی 2-9، 6-5 ، 3-7، نواحی با شکوفایی پایین و در سه رتبه آخر به لحاظ شکوفایی کالبدی و زیرساختی می­ باشند. در کل، آنچه که از رتبه ­بندی نهایی به دست آمد، نشان­ دهنده عدم تعادل در توزیع مولفه ­های شکوفایی مرتبط با زیرساخت­ های شهری در کلانشهر تبریز می­باشد.

کلیدواژه‌ها

بعد کالبدی؛ شکوفایی شهری؛ شهر تبریز؛ مدل تودیم

مراجع