زمین شیمی عناصر کمیاب در افق فسفریتی کمربند زاگرس: رهیافتی نو بر نهشت و زایش

زمین شناسی اقتصادی

دوره 13، شماره 2 - شماره پیاپی 29، 1400، صفحه 353-386   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.v13i2.88181

نویسندگان

علیرضا زراسوندی^* ؛ زهرا فریدونی؛ بهرام علیزاده؛ بهمن سلیمانی

گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

افق فسفریتی زاگرس به سن ائوسن-الیگوسن، به میزبانی سازند پابده، در کمربند زاگرس چین­ خورده با روند شمال­ غرب -جنوب­ شرق واقع است. هدف از این پژوهش، بررسی زمین­ شیمی عناصر­کمیاب برای پایش شرایط نهشت و زایش این عناصر در افق فسفریتی زاگرس است. طبق بررسی‌های میکروسکوپی، اجزای فسفاته و غیرفسفاته اغلب شامل پلت، اائید، اینتراکلاست و باقی‌مانده خرده‌های استخوان ­ماهی، میکروفسیل ­ها، گلوکونیت، کلسیت، پیریت، اکسید آهن و کوارتز است. شیل بیتومینه در توالی چینه‌شناسی، حضور پیریت ­های فرامبوئیدال فراوان، الگوی پراکنش REE نرمالیز‌شده به PAAS، آنومالی منفی Ce تمامی نمونه ­ها، آنومالی مثبت  Euدر همه نمونه ­های مورد بررسی به جز نمونه شیل بیتومینه فسفریت کوه­ ریش، نسبت­ Ni/Co و همچنین نمودار (V+Ni)­V/ در برابر Ni/Co، همگی نشان‌دهنده تغییر شرایط از اکسیدی در زمان نهشت فسفات تا نیمه احیایی-احیایی در اثر تخریب و تجزیه ترکیبات ­آلی توسط میکروارگانیسم ­ها و فراهم ­شدن شرایط ورود عناصر کمیاب از جمله اورانیوم به ساختار بلوری آپاتیت، در حوضه زاگرس هستند.

کلیدواژه‌ها

عناصر کمیاب؛ زمین شیمی؛ افق فسفریتی؛ کمربند زاگرس

مراجع