ارزیابی زیست محیطی آلودگی عناصر بالقوه سمی در رسوبات آبراهه ای منطقه سعدآباد، جنوب کاشان

زمین شناسی اقتصادی

دوره 13، شماره 2 - شماره پیاپی 29، 1400، صفحه 267-293   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.v13i2.82109

نویسندگان

رضوان مهوری^{* 1}؛ سیدحسن طباطبایی²

¹باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

²دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

منطقه سعدآباد در 30 کیلومتری جنوب کاشان و در استان اصفهان قرار‌گرفته است. این منطقه بخشی از پهنه فلززایی ارومیه­ دختر را تشکیل می­ دهد. مهم ­ترین واحدهای سنگ­شناختی منطقه شامل سنگ _­های آتشفشانی ائوسن و توده ­های نفوذی الیگومیوسن هستند. واحدهای آتشفشانی منطقه به‌شدت دگرسان‌شده و دگرسانی ­های پروپیلیتیک و آرژیلیک از انواع اصلی دگرسانی در منطقه محسوب می­ شوند. ‌بررسی‌های آماری بر روی داده­ های ژئوشیمیایی نمونه­ های رسوب برای 8 عنصر As، Cd، Fe، Co، Cu، Pb، Zn و S صورت‌گرفت که شامل پردازش و نرمال‌کردن یافته ­ها، بررسیی تغیرهای تک متغیره و چند متغیره و رسم و تفسیر نقشه بی­هنجاری عناصر است. بر اساس نتایج به‌دست آمده، میانگین عامل آلودگی عناصر Fe و Co به ترتیب 05/1 و 27/0، عناصر Cu، Pb و Zn به ترتیب دارای عامل آلودگی 81/0، 33/1 و 99/0 و برای عناصر As و Cd 22/1 و 40/1 است. نتایج به‌دست آمده از عامل غنی­ شدگی بر روی نمونه­ های رسوب نشان می­ دهد که عناصر (74/10) As و (61/0) Co به ترتیب دارای بیشترین و کمترین میزان غنی­ شدگی هستند. بنابراین نتایج حاصل از عامل غنی شدگی نشان‌دهنده آن است که علاوه‌‌بر عوامل طبیعی (واحدهای سنگی، کانه­زایی و دگرسانی)، عوامل انسانی (معدن‌کاری) نیز در تمرکز برخی از عناصر در نمونه ­های رسوب نقش داشته ­اند.

کلیدواژه‌ها

دگرسانی عامل آلودگی؛ عامل غنی شدگی؛ ‌عناصر بالقوه سمی؛ کاشان

مراجع