زمین شناسی، کانی زائی و ژئو شیمی طلا در ناحیه گدار سرخ، منطقه معدنی موته، پهنه سنندج- سیرجان

زمین شناسی اقتصادی

دوره 13، شماره 2 - شماره پیاپی 29، 1400، صفحه 245-265   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.v13i2.85427

نویسندگان

منیره سخدری¹؛ مهرداد بهزادی^{* 1}؛ محمد یزدی¹؛ نعمت الله رشید نژاد عمران²؛ مرتضی صادقی نایینی³

¹گروه زمین‌شناسی معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

²گروه زمین‌‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

³شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران، تهران، ایران

چکیده

 محدوده گدارسرخ، در پهنه سنندج-سیرجان، 20 کیلومتری جنوب‌غربی منطقه معدنی موته واقع‌شده است. قدیمی­ ترین رخنمون واحدهای سنگی، کمپلکس شیست سبز با درجه دگرگونی متوسط تا پایین است که سن آن به پالئوزوئیک نسبت‌داده شده است و شامل مجموعه­ ای از سنگ‌های آتشفشانی-رسوبی دگرگون‌شده‌، واحدکربناته پرمین که به ‌صورت تدریجی یا ناپیوستگی هم‌شیب و گاه گسله بر روی واحدهای قدیمی‌تر قرار‌گرفته است و در نهایت رخنمون واحد­های شیل و ماسه ژوراسیک است. دایک­ های بازیک و فلسیک درون واحدهای سنگی نفودکرده ­اند. توالی‌های سنگی در مراحل مختلف دگرشکلی، نظم اولیه خود را از دست‌داده است و ساختار‌های جدیدی را نشان می‌دهند. دگرشکلی به ‌صورت پهنه‌های برشی شکل‌پذیر- شکنا تا شکنا در محدوده مشاهده می‌شود. کانی­ سازی در شکستگی­ ها و گسل­ ها رخ‌داده و به ‌صورت ساختاری کنترل‌شده است. بیشترین تمرکز طلا همراه با کانی‌های اکسید-هیدرواکسید آهن در امتداد گسل‌هایی با روند W45N رخ‌داده است. کانی ­شناسی ساده و به‌طور عمده شامل پیریت و به ‌صورت محلی کالکوپیریت، کالکوسیت، کوولیت، گالن، اسفالریت و کانی‌های ثانویه آهن است. دگرسانی‌های موجود سریسیتی، کربناتی، کلریتی، سولفیدی، سیلیسی و آرژیلیکی است. بالاترین مقدار طلا در نمونه‌های برداشت‌شده، به روش لیتوژئوشیمیایی9/9  ppm و میانگین طلا 3/0 ppm است. بر اساس بررسی‌های میکروسکوپی، طلا  به ‌صورت آزاد همراه کانی های ثانویه آهن مشاهده می‌شود و همچنین نتایج تجزیه مایکروپروپ الکترونی نشان‌دهنده­ حضور طلا در شبکه کانی‌های سولفیدی است. بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، عوامل کنترل­ کننده کانی‌زایی در پهنه‌های شکل‌پذیر-شکنا، ویژگی‌های زمین­ شناسی و کانی­ زایی محدوده گدار­سرخ، بیشترین شباهت را با کانسار­های نوع کوه‌زایی دارد.

کلیدواژه‌ها

کانه‌ زایی طلا؛ ژئوشیمی؛ پهنه شکل‌ پذیر-‌شکنا؛ گدارسرخ؛ موته؛ سنندج-سیرجان

مراجع