تحلیل دینامیکی مخاطره سیلاب با استفاده از مدل هیدرولیکی HEC-RAS (مطالعه موردی: رودخانه‌ شاهین‌شهر، استان اصفهان)

جغرافیا و مخاطرات محیطی

مقاله 5، دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 41، بهار 1401، صفحه 77-97   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2021.71679.1093

نویسندگان

سید میثم مشعشعی¹؛ رویا پناهی^{* 2}؛ میترا مشعشعی³

¹کارشناس مهندسی رودخانه، شرکت مهندسین مشاور آب پردازان نواندیش، کردستان، ایران

²دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

³کارشناسی ارشد نقشه‌برداری (سنجش‌ازدور)، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران

چکیده

وقوع سیل یک ‌پدیده ‌طبیعی ‌است‌ و خطر وقوع آن در مناطق شهری یک مسئله جهانی است. رشد شهرنشینی و تغییرات آب و هوایی مخاطره سیلاب­های شهری را افزایش داده و باعث ایجاد خسارت به زیرساخت­ها و صدمات جانی شده است. هدف این پژوهش تحلیل دینامیکی مخاطره سیلاب رودخانه شاهین­شهر (استان اصفهان) است؛ بنابراین جهت شبیه‌سازی مخاطره سیلاب از مدل یک بعدیHEC_RAS  استفاده گردید و از طریق الحاق HEC–GEORAS در محیطGIS  پردازش داده­های ژئومتری انجام­ شد. جهت محاسبه دبی برای دوره بازگشت­های 25، 50 و 100 ساله، حوضه آبریز منطقه موردمطالعه به داخل محیط نرم­افزار  HEC- HMSوارد شد و مشخصات فیزیوگرافی حوضه آبریز از قبیل: مساحت، طول آبراهه اصلی، شماره منحنی خاک (CN)، زمان تمرکز و زمان تأخیر وارد گردید. بر این اساس، نتایج خروجی حداکثر دبی سیلاب با دوره­های بازگشت­های متفاوت محاسبه شد نتایج حاصل از مدل نشان می­دهد که با توجه به شرایط رودخانه، منطقه به سه بازه مختلف تقسیم­بندی شد که ضریب زبری مانینگ با استفاده از روش کوان برای بازه­های مختلف هر بخش جداگانه محاسبه گردید. نتایج حاصل از مطالعات نشان می­دهد که پهنه سیلاب در دور بازگشت 25 ساله 948/0 کیلومتر مربع، در دوره بازگشت 50 ساله 13/1 و در دوره بازگشت 100 ساله 34/1 کیلومتر مربع از اراضی حاشیه رودخانه شاهین‌شهر را در بر گرفته­اند؛ و در بازه آخر به دلیل کاهش میزان شیب و کاهش سرعت جریان پهنه سیلاب از سایر بازه­ها گسترده­تر شده است.

کلیدواژه‌ها

شبیه‌سازی سیلاب؛ رودخانه شاهین‌شهر؛ HEC_RAS

مراجع