درنگی در شمول قاعدۀ درأ در خصوص شبهۀ اختلال روانی (جنون) | ||
| فقه و اصول (Fiqh va uṣūl) | ||
| مقاله 10، دوره 55، شماره 3 - شماره پیاپی 134، پاییز 1402، صفحه 193-210 اصل مقاله (612.34 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfiqh.2021.67831.1014 | ||
| نویسندگان | ||
| مونا کمیلی1؛ محمد حسن حائری* 2؛ حسین ناصری مقدم2 | ||
| 1دانش آموخته دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 2استاد دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| «درأ» از قواعد تفسیری در قضای اسلامی است که سبب اسقاط مجازات از فردی که انتساب عمل مجرمانه به او یا تحقق مسئولیت جزایی او مشکوک است، جریان مییابد. این قاعده از دیرباز چه با نام قاعده و چه بدون آن، در ابواب فقه جزایی مورد توجه فقیهان بوده، مباحث مختلفی ذیل آن مطرح شده است. در این میان، شبههٔ اختلال روانی در مورد مرتکبِ عملِ مجرمانه کمتر مدِّنظر بوده است؛ به این معنا که فردِ مرتکبِ، ادعا میکند که ارتکاب عمل مجرمانه در حالت اختلال روانی (جنون) صورت گرفته و نیز ممکن است گاه بدون طرح چنین ادعایی از سوی مرتکب، خود قاضی در وجود اختلال روانیِ مرتکب، دچار شبهه و تردید شود. این نوشتار بهروش توصیفی و تحلیلی در جایگاه تحقیق در شمول یا عدمشمول قاعدهٔ درأ در خصوص اینگونه شبهه، دو احتمال را بررسی کرده و جریان قاعدهٔ درأ را در شبههٔ جنون، راجح دانسته است. ادلهٔ این قول عبارتاند از: عموم واژهٔ «الشبهات»، لزوم احراز فقدان شبهه در جریان مجازات، اصل لزوم تخفیف در مجازات و حکم مستقل عقلی. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قاعدهٔ درأ؛ شبههٔ اختلال روانی؛ جنون؛ شبههٔ خطا و اکراه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5,395 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 13,626 |
||