نقش عوامل درونی تأثیر گذار در آسیب‌پذیری سکونتگاه‌های روستایی (1399-1375) مورد: ناحیۀ تکاب (آذربایجان غربی)

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 6، دوره 19، شماره 2 - شماره پیاپی 37، مهر 1400، صفحه 191-159   

نوع مقاله: مطالعه موردی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgrd.2021.71858.1058

نویسندگان

بهزاد دوستی سبزی¹؛ عباس سعیدی^{* 2}؛ بیژن رحمانی³

¹دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

²استاد جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

³دانشیار جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

آسیب‌پذیری سکونتگاه­های انسانی متأثر از عوامل مختلفی است. آسیب‌هایی با منشا‌های مختلف اثرات متفاوتی را بر فضای سکونتگاهی انسان‌ها بر جای گذاشته‌اند، که البته میزان این اثرات در فضاهایی روستایی بیشتر بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی آسیب­پذیری سکونتگاه­های روستایی ناحیه تکاب انجام شده است. روش مورد استفاده کیفی و از نوع اکتشافی بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر خبرگان، کلیه مدیران و مردمان محلی سکونتگاه­های روستایی ناحیه تکاب بوده است. نمونه­گیری با استفاده از رویکرد هدفمند انجام گرفته است. برای تعیین حجم نمونه از اشباع نظری بهره گرفته شد به طوری که مصاحبه­ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت 30 مصاحبه صورت پذیرفت. روش تجزیه و تحلیل در این پژوهش روش تحلیل محتوا است. نتایج حاصل از مطالعات کیفی مشتمل بر 179 کد اولیه، 43 مفهوم، 16 مقوله فرعی و 3 مقوله اصلی بوده است. نتایج نشان داد که دگرگونی بسترهای مکانی – فضایی ناحیه تکاب در شکل‌پذیری آسیب‌های این ناحیه در قالب آسیب‌های محیطی (محدودیت منابع آب، بروز مخاطرات، آسیب­های ناشی از معادن، قطعه قطعه شدن زمین­های کشاورزی و پراکندگی) آسیب­های اقتصادی (خام فروشی مواد اولیه، اشتغال، مشکلات فروش محصولات، پایین بودن خدمات و زیرساخت ها، سو مدیریت در بخش گردشگری و عدم حمایت از بافندگان فرش) و آسیب­های اجتماعی (مهاجرت، مشارکت پایین مردم در امور روستا، پایین بودن سطح سواد بویژه زنان، مطالبه گر نبودن مردم و آسیب­های ناشی از شبکه های اجتماعی) خود را نشان داده است.
 

کلیدواژه‌ها

 آسیب­ پذیری؛ سکونتگاه­های روستایی؛ دگرگونی‌های مکانی–فضایی؛ تحلیل محتوا؛ ناحیه تکاب

مراجع