ظرفیتسنجی میزان خطرپذیری سکونتگاههای حوضۀ آبریز تهلابِ سیستان و بلوچستان از سیلابهای اتفاقی | ||
| جغرافیا و مخاطرات محیطی | ||
| مقاله 12، دوره 11، شماره 2 - شماره پیاپی 42، تابستان 1401، صفحه 193-218 اصل مقاله (1.86 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2021.72667.1111 | ||
| نویسندگان | ||
| علی اصغر پیله ور* 1؛ جواد جمشید زهی2؛ امید پیریان کلات3 | ||
| 1دانشیار گروه شهرسازی-دانشگاه بجنورد-بجنورد | ||
| 2کارشناسارشد مخاطرات طبیعی-دانشگاه سیستان و بلوچستان- سیستان و بلوچستان | ||
| 3دانشجوی کارشناسی ارشد برنامهریزی منطقهای-دانشگاه شهیدبهشتی-تهران | ||
| چکیده | ||
| سیل یکی از پدیدههای مخرب طبیعی است که فعالیتهای انسانی و سکونتگاههای بشری را بهشدت تحت تأثیر قرارداده است. پژوهش حاضر با هدفِ شناسایی سکونتگاههای مستعد خطرپذیری سیلاب-های اتفاقی حوضۀ آبریزِ خشکِ تهلاب در استان سیستان و بلوچستان انجام گرفته است. روش تحقیق توصیفی-تحلیل و از نظر هدف، کاربردی است. دادهها با استفاده از 12 شاخص ظرفیتسنجی میزان خطرپذیری سکونتگاهها شامل: جاده، آبادی، خاک، شیب، ارتفاع، بارش، پوشش گیاهی، زمینشناسی، کاربری اراضی، آبراهه اصلی، آبراهه فرعی و تراکم زهکشی حوضه جمعآوری گردیدند. در ادامه با استفاده از نظر کارشناسان خبره اصلاح و در 3 مرحله مورد تحلیل قرار گرفتند. ابتدا میزان اهمیت دادهها با استفاده از روش ANP، در محیط نرمافزار Super Decision v2از عدد 1 تا 9 ارزشگذاری شد. در گام دوم در محیط Arc GIS 10.7 و بر اساس میزان اهمیت، هر لایه به 4 طبقه پرخطر، کمخطر، خطر متوسط و بدون خطر طبقهبندی شد. درگام سوم، با استفاده از ابزار همپوشانی وزنی، نقشۀ پهنهبندی خطر سیلاب حوضۀ آبریز تهلاب تهیه گردید. نتایج نشان داد که از میان 12 لایۀ فوق، آبراهۀ اصلی، شیب، کاربری اراضی و بارش بیشترین نقش را در تعیین پتانسیل خطر سیلخیزی محدوده تحقیق دارند. بر اساس یافتههای پژوهش در مناطق خطرپذیر، 24 سکونتگاه از مجموع 68 سکونتگاه، در محدوده پتانسیل خطر زیاد تا خطر بسیار زیاد سیلاب واقع گردیدهاند؛ بهکارگیری روشهای سازهای (برنامۀ تأمین زمان ماند آب) و غیرسازهای (سیستم اعلام هشدار برمبنای مدلهای پیشبینی سیلاب) بهمنظور کاهش خطر سیلاب در این سکونتگاهها امری ضروری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل شبکهای؛ GIS؛ سیلاب اتفاقی؛ حوضه آبریز تهلاب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4,033 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,446 |
||