ارزیابی مستندات روایی الهیات سلبی در حوزه معناشناسی صفات الهی

علوم قرآن و حدیث

مقاله 3، دوره 53، شماره 1 - شماره پیاپی 106، خرداد 1400، صفحه 55-73   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jquran.2021.61637.0

نویسندگان

محمد اکبری¹؛ محمدعلی اسماعیلی^{* 2}

¹استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم قم

²دانشجوی دکتری فلسفه جامعة المصطفی العالمیه قم

چکیده

نظریه «الهیات سلبی در حوزه معنا­شناسی صفات خدا»، بیان­گر سلبی­انگاری صفات ثبوتی اوست و برخی محدثان و متکلمان شیعه آن را پذیرفته­اند؛ از جمله: ثقة­الاسلام کلینی، شیخ صدوق، ملامحمدصالح مازندرانی، علامه مجلسی، قاضی سعید قمی و سیدعبدالله شبر. از رهگذر این جستار، مشخص می­شود که در فرهنگ روایی، تنها دو روایت می­تواند مستند الهیات سلبی در حوزه معنا­شناسی صفات الهی قرار گیرد که به­ترتیب از امام رضا(ع) و امام جواد(ع) صادر شده، اما با ملاحظه محتوای آن­ها، آشکار می­گردد که روایت نخست، در صدد نفی محدودیت­های صفات انسانی از صفات الهی است؛ چنان­که روایت دوم، اثبات بساطت ذات الهی را کانون بررسی قرار داده و هیچ­کدام در پی موجه­سازی نظریه سلبی­انگاری صفات ثبوتی نیستند؛ علاوه بر این­که این نظریه، نه­تنها با فرهنگ روایی امامیه سازگار نیست؛ ‌بلکه یک سلسله محذورات ثبوتی و اثباتی دارد که مانع پذیرش آن می‌شود.

کلیدواژه‌ها

زبان دین؛ الهیات سلبی؛ معناشناسی صفات الهی؛ صفات خدا؛ مستندات روایی

مراجع