بازسازی پیرنگ روایتهای قرآنی با بهرهگیری از بنمایه مشترک؛ بررسی موردی روایت اصحابالجنه و حضرت یونس(ع) | ||
| علوم قرآن و حدیث | ||
| مقاله 1، دوره 53، شماره 1 - شماره پیاپی 106، خرداد 1400، صفحه 9-30 اصل مقاله (551.21 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jquran.2021.61931.0 | ||
| نویسنده | ||
| پرویز آزادی* | ||
| استادیار دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)- قزوین | ||
| چکیده | ||
| داستانهای قرآن کریم هر کدام به مثابه یک روایت است و علم روایتشناسی میتواند در درک بهتر آن مفید باشد. هر روایتی بنمایه و پیرنگ معینی دارد؛ بنمایه همان موضوع یا محتوای اصلی روایت و پیرنگ تلاش خالق روایت برای ارائه بنمایه در زمان، مکان و شخصیتهای متفاوت است. گاهی چند روایت بنمایه مشترک ولی پیرنگ متفاوتی دارند؛ یعنی محتوای چند روایت یکی است ولی با زمان، مکان و شخصیتهای متفاوتی پردازش میشود که در این صورت میتوان برای درک نقاط مبهم پیرنگهای متفاوت – با توجه به بن مایه مشترک- از یکدیگر بهره برد. در این نوشتار دو روایت قرآنی که بنمایه مشترک ولی پیرنگهای متفاوت دارند مقایسه و به کمک یکدیگر بازسازی میشود؛ دو روایت اصحابالجنه و حضرت یونس(ع) بنمایه مشترکی به این صورت دارند: «اقدام به عملی ناپسند توسط بنده مومن > مجازات شدن توسط خداوند > توبه و تسبیح خداوند توسط عبد > [امید به] جبران آنچه از دست رفته توسط خداوند». بر اساس این بنمایه که در دو روایت به خوبی قابل مشاهده است، پیرنگ دو روایت بازسازی شد و با این تلاش، نقاط ابهام پیرنگهای هر دو روایت تا حدود قابل توجهی مشخص و روشن شد؛ جنبههای مبهمی که در تفاسیر مختلف با استفاده از روایات تفسیری یا نظر شخصی، تبیین شده است، در این نوشتار با استفاده از روش علمی روایتشناسی به صورت نظاممند و کاملتر تبیین میشود و سرانجام پیرنگ هر دو روایت به صورت کامل - البته به میزانی که مد نظر قرآن کریم است - بازسازی میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روایتشناسی؛ قصص القرآن؛ بنمایه؛ پیرنگ؛ اصحابالجنه؛ حضرت یونس(ع) | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,988 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,604 |
||