اثر جوشانده گیاه دارویی چوغان (Seidlitzia rosmarinus) بر عملکرد شیردهی و تولیدمثلی گاوهای اوایل شیردهی

پژوهشهای علوم دامی ایران

مقاله 3، دوره 14، شماره 3 - شماره پیاپی 51، پاییز 1401، صفحه 333-343   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/ijasr.2021.38314.0

نویسندگان

حسین عبدی بنمار^* ؛ محسن رمضانی؛ صیاد سیف زاده

گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

چوغان با نام علمی Seidlitzia rosmarinus، گیاهی دارویی و بومی مناطق شورپسند بوده که ریشه آن سرشار از ساپونین می‌باشد و دارای خواص آنتی اکسیدانی، ضد میکروبی، ضد‌عفونی‌کننده و ضد سم است. هدف از انجام این پژوهش، بررسی تأثیر جوشانده گیاه دارویی چوغان بر عملکرد شیردهی و تولیدمثلی گاوهای تازه‌زای هلشتاین بود. 100 رأس گاو شیری تازه زا با دو تیمار و 50 تکرار در قالب یک طرح کاملاً تصادفی بدین منظور استفاده شد. تیمارهای آزمایشی شامل گروه کنترل بدون افزودنی گیاهی و گروه دریافت‌کننده جوشانده 500 گرم گیاه دارویی چوغان به‌مدت سه روز پس از زایش بودند. به‌منظور تهیه جوشانده، 500 گرم گیاه خشک چوغان با پنج لیتر آب به‌مدت حدود 20 دقیقه جوشانده شد و محلول حاصل پس از خنک و صاف شدن به دام‌ها خورانده شد. جهت تعیین فراسنجه‌های خونی، از تمامی گاوها در روز 12 خون­گیری انجام شد. همچنین فراسنجه­های تولیدمثلی شامل روزهای باز، فاصله زایش تا آبستنی، تعداد دام­های آبستن شده تا سه ماه پس از زایش و وضعیت بروز مشکلات و بیماری­های تولیدمثلی برای دام­های دو گروه ثبت گردید. نتایج به‌دست آمده نشان داد که استفاده از جوشانده گیاه دارویی چوغان در گاوهای پس از زایش تأثیر معنی‌داری بر میانگین تولید شیر و ترکیبات شیر را در طی پنج دوره پنج ماهه پس از زایش نداشت (05/0<P). درصد آبستنی کمتر از 100 روز پس از زایش و 100 تا 200 روز پس از زایش نسبت به گروه شاهد افزایش یافت. همچنین نتایج نشان داد، درصد گاوهای آبستن شده با یک الی دو تلقیح در گروه‌های دریافت‌کننده چوغان بیشترین مقدار در مقایسه با گروه شاهد بود. آنالیز آماری داده­ها نشان داد که 70 درصد وضعیت رحم برای گاوهای دریافت‌کننده جوشانده گیاه چوغان نرمال بود، به­طوری­که این مقدار برای گاوهای گروه شاهد 14/54 درصد مشاهده گردید. همچنین نتایج مربوط به گاوهای درگیر متریت پس از زایش نیز نشان از کاهش درگیری متریت در گروه دریافت‌کننده جوشانده گیاه چوغان بود، به­طوری­که این مقدار 20 درصد در مقابل 42/31 درصد در گروه شاهد بود. غلظت خونی گلوکز تحت تأثیر خوراندن جوشانده افزایش و غلظت اسیدهای چرب غیر استریفیه کاهش یافت. غلظت­های خونی سایر فراسنجه­ها شامل کلسترول، تری­گلیسیرید، پروتیئن­کل، آلبومین، اوره و بتاهیدروکسی بوتیرات تحت تأثیر جوشانده گیاه دارویی چوغان قرار نگرفتند. نتایج این مطالعه نشان داد که خوراندن جوشانده گیاه دارویی چوغان به گاوهای تازه زایمان کرده می­تواند اثرات مثبتی بر عملکرد تولیدی و تولیدمثلی گاوهای تازه­زای هلشتاین داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

گاو پس از زایمان؛ تولید شیر؛ گاو آبستن؛ متریت

مراجع