ارزیابی مؤلفههای زیستمحیطی دو سامانه کشت مجدد و راتون برنج (Oryza sativa L.) بر مبنای ارزیابی چرخه حیات | ||
| بوم شناسی کشاورزی | ||
| مقاله 10، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 56، تابستان 1402، صفحه 381-401 اصل مقاله (1.76 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/agry.2021.71735.1061 | ||
| نویسندگان | ||
| همت اله پیردشتی* 1؛ زهرا صابر2؛ فائزه محمدی کشکا3؛ یاسر رحمتی2؛ علی متولی4 | ||
| 1گروه زراعت، پژوهشکده ژنتیک و زیستفناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. | ||
| 2گروه زراعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران. | ||
| 3گروه زراعت، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 4گروه مهندسی مکانیک بیوسیستم، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. | ||
| چکیده | ||
| برنج (Oryza sativa L.) یکی از مهمترین غذای بیش از نیمی از مردم جهان بهشمار میرود. کاربرد بیش از حد منابع تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر در بخش کشاورزی بهصورت بالقوه، تأثیرات زیستمحیطی گوناگونی را بر بومنظامهای زراعی اعمال میکند؛ چنین تأثیراتی را میتوان با رویکرد ارزیابی چرخه حیات (LCA) مورد ارزیابی قرار داد. این پژوهش در سال 1399 با محوریت شناخت و مقایسه روند فشار زیستمحیطی الگوهای کشت دوم و راتون تولید برنج در شالیزارهای شهرستان آمل انجام پذیرفت. بر این اساس، در مراحل مختلف تولید برنج از جمله کاشت، داشت و برداشت، دادههای مرتبط با الگوهای کشت دوم و راتون از کشاورزان شهرستان آمل، گردآوری و اثرات زیستمحیطی حاصل از سامانههای مذکور همچون پتانسیل گرمایش جهانی، اوتریفیکاسیون و اسیدی شدن آب و خاک برآورد شد. در این پژوهش، واحد کارکردی بوم نظامهای تولید برنج معادل یک تن شلتوک در نظر گرفته شد. یافتههای حاصل از این پژوهش حکایت از آن داشت که بیشترین پتانسیل گرمایش جهانی برنج مربوط به کشت مجدد برنج در حدود 92/1896 کیلوگرم معادل دی اکسیدکربن بهازای یک تن شلتوک تولیدی بوده است. ارزیابی چرخه حیات در تولید برنج نشان داد، در گروه تأثیر زیستمحیطی پتانسیل گرمایش جهانی بهازای تولید هر تن شلتوک در سامانههای راتون در حدود 99/1673 کیلوگرم معادل دیاکسیدکربن به اتمسفر انتشار یافته است. انتشارات مستقیم ناشی از فعالیتهای درون مزرعهای در هر دو سامانه مورد مطالعه سهم عمده و اصلی را در افزایش گرمایش جهانی داشته که منشأ این آلایندگیها را میتوان در احتراق سوخت مصرفی در تجهیزات کشاورزی و نیز انتشار اکسیدهای نیتروژندار، دی اکسید نیتروژن و دیگر ترکیبات نیتروژندار حاصل از مصرف کود نیتروژن دانست. همچنین، سامانههای کاشت مجدد برنج تأثیر بیشتری در سه رده آسیب سلامت انسان، کیفیت اکوسیستم و تغییر اقلیم نسبت به سامانههای تولید راتون داشتهاند. همچنین مقادیر خسارات وارد شده بر کیفیت اکوسیستم ناشی از تولید هر تن شلتوک در سامانههای کشت مجدد و راتون بهترتیب حدود 08/10089 و 58/7146 PDFÍm2Íyr بوده است. علاوهبراین، هر دو سامانه تولید برنج بیشترین اثر را بر کیفیت اکوسیستم و پس از آن بر سلامت انسان نشان دادهاند. بر اساس یافتههای این پژوهش، سامانه تولید راتون برنج نسبت به سامانههای کشت مجدد برنج بهلحاظ زیستمحیطی از سازگاری بیشتری برخودار میباشند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پتانسیل گرمایش جهانی؛ سامانههای تولید؛ سلامت انسان؛ شلتوک؛ کیفیت اکوسیستم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 9,128 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,884 |
||