بررسی تغییرات محتوای آلکالوئیدها و برخی صفات فیزیولوژیک گیاه دارویی تاتوره (Datura stramonium L.) تحت تاثیر تاریخ کاشت و سطوح تراکم بوته

علوم باغبانی

مقاله 9، دوره 36، شماره 3 - شماره پیاپی 55، پاییز 1401، صفحه 657-669   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jhs.2021.72958.1095

نویسندگان

زهرا ایزدی¹؛ عباس بیابانی^{* 1}؛ حسین صبوری¹؛ بابک بحرینی نژاد²؛ عبدلطیف قلی زاده¹

¹گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

²مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

گیاه تاتوره (Datura stramonium L.) به لحاظ دارا بودن ترکیبات آلکالوئیدی جایگاه ویژه­ای در صنایع دارویی دارد. ترکیبات فیتوشیمیایی مهم موجود در تاتوره به­ویژه آسکوپولامین و هیوسیامین آن را برای صنایع داروسازی مورد توجه قرار داده است. به­منظور بررسی سه سطح تراکم کاشت (6، 10 و 14 بوته در متر مربع) در دو تاریخ (کاشت پاییزه و بهاره) بر رنگدانه­های فتوسنتزی، آلکالوئیدها و عملکرد دانه تاتوره، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط مزرعه‌ای طی سال­های زراعی 1397 و 1398 در ایستگاه تحقیقاتی شهید فزوه، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان به اجرا درآمد. بر اساس نتایج بدست آمده تاریخ کاشت بر میزان آسکوپولامین و هیوسیامین تاتوره و عملکرد دانه اثر معنی‌داری در سطح یک درصد داشت اما بر رنگدانه­های فتوسنتزی شامل کلروفیل a و b اثر معنی­داری نداشت. همچنین تاریخ کاشت بهاره نیز سبب کاهش صفات مورد بررسی گردید. در واقع تراکم 6 بوته در متر مربع سبب افزایش عملکرد دانه و مقدار هیوسیامین و آسکوپولامین گردید، این در حالی است که، بیشترین مقدار کاروتنوئیدها 462/0 میلی­گرم بر گرم وزن تازه برگ در تیمار 14 بوته در متر مربع مشاهده گردید. در تراکم­های 6 و 10 بوته در متر مربع مقدار رنگدانه­های فتوسنتزی شامل کلروفیل a و کلروفیل b افزایش یافت. همچنین تراکم بوته در تمامی صفات فوق اثر معنی­داری داشت، بطوری‌که بیشترین مقدار آسکوپولامین در تیمار 6 بوته در متر مربع (71/3 میلی‌گرم بر گرم وزن دانه) بدست آمد. در تاریخ کاشت پاییزه عملکرد دانه در تیمار تراکم 6 بوته با 72/1174 کیلوگرم در هکتار بدست آمد. بر اساس نتایج بدست آمده تراکم 6 بوته در هکتار در تاریخ کاشت پاییزه سبب بهبود عملکرد دانه و افزایش هیوسیامین و آلکالوئید گردید.

کلیدواژه‌ها

تاتوره؛ رنگدانه‌های فتوسنتزی؛ آسکوپولامین و هیوسیامین

مراجع