سناریوهای تحقق شهر خلّاق در شهر مشهد با تأکید بر شاخص کیفیت زندگی

جغرافیا و توسعه فضای شهری

دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 21، تابستان 1402، صفحه 57-74   

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgusd.2022.72417.1103

نویسندگان

افسانه غلامی¹؛ روح اله اسدی^{* 2}؛ اکبر حیدری تاشه کبود³

¹دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

²دانشگاه فردوسی مشهد

³استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

نظریه شهر خلاق سعی دارد تا کیفیتی را شرح دهد که تصویر ذهنی یک شهر را برای شهروندان زیباتر و خاطره آن را ماندگارتر نماید. هدف از مطرح کردن مفهوم کیفیت‏زندگی شهری در این نظریه، اصلاح تکامل توسعه شهری از مفهوم رشد کمی به توسعه پایدار شهری است. پژوهش­های صورت گرفته در سال‏های اخیر نشان می­دهد، شهر مشهد با وجود زیرساخت­های مناسب فرهنگی، مذهبی، دانشگاهی، صنعتی و ... در مقایسه با شهرهای موفق فاصله زیادی دارد ولی ظرفیت تبدیل شدن به شهر خلّاق را داراست. این که با وجود ظرفیت­های موجود، چه آینده‌ای برای شهر مشهد متصور است، نیازمند مطالعاتی به‏روز است، در این راستا پژوهش حاضر به بررسی سناریوهای تحقق شهر خلّاق با تأکید بر شاخص کیفیت‏زندگی پرداخته می‏شود. روش پژوهش توصیفی‏-‏تحلیلی و گردآوری اطلاعات با روش اسنادی‏-‏کتابخانه­ای انجام شده است. با مطالعه منابع تخصصی 37 متغیر مرتبط با موضوع شناسایی و با در‏نظر گرفتن جنبه­های مکانی و غیرمکانی، گویه­های اقتصادی، فرهنگی، کالبدی، مدیریتی، فن­آوری و زیست­محیطی دسته­بندی گردید. مهم­ترین عامل در دستیابی شهر مشهد به خلاقیت، «میزان تعامل این شهر با سایر شهرهای دارای گردشگری مذهبی» معرفی گردید. براساس نتایج نرم­افزار سناریو‏ویزارد، چهار سناریو قوی برای کلانشهر مشهد شناسایی و از میان 44 وضعیت موجود در مورد تمام سناریوها، تعداد 25% وضعیت ارتقا، %55/29 وضعیت ایستا و %5/45 وضعیت کاهشی دارند. سناریو مشهد خلاق با مطلوبیت 11 عامل کلیدی و با عدد سازگاری 5، محتمل­ترین سناریو از نگاه متخصصان بوده و ایده­آل­ترین وضعیت در چشم­انداز 10 ساله جهت ایجاد شهر خلاق در کلانشهر مشهد را نشان می­دهد.

کلیدواژه‌ها

خلاقیت شهری؛ سناریو؛ شهر‌خلاق؛ کیفیت زندگی؛ کلانشهرمشهد

مراجع