تبیین تاثیر ارتفاع و فرم گونه های مسکونی مبتنی بر ایجاد آسایش حرارتی فضاهای باز میانی نمونۀ مورد مطالعه: مجتمع‌های مسکونی شهر شیراز

جغرافیا و توسعه فضای شهری

دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 15، اسفند 1400، صفحه 197-217   

نوع مقاله: پژوهشی-مطالعه موردی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgusd.2022.72333.1101

نویسندگان

نازنین دهناد¹؛ باقر کریمی^{* 1}؛ جمال الدین مهدی‌نژاد^{2، 3}

¹گروه معماری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.

²گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید رجایی، تهران، ایران.

³استاد مدعو گروه معماری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.

چکیده

آسایش حرارتی در محیط زیست یک عامل حیاتی است که بر سلامت و رفاه ساکنین تأثیر­گزار است. آسایش حرارتی به میزان زیادی تحت تأثیر اثرات ترکیبی پارامترهای مختلف است و فرم بلوک­های شهری تأثیر قابل توجهی بر مقدار تابش و الگوهای جریان و سرعت باد می­گذارند. در این پژوهش به سنجش تأثیر فرم و ارتفاع بلوک­های مسکونی بر آسایش حرارتی فضاهایی باز پرداخته است. روش تحقیق پژوهش به شیوه کمی، و از روش توصیفی و استنباطی از نوع پیمایشی، و روش نمونه­گیری تصادفی و به منظور انتخاب حجم نمونه از نمونه­گیری احتمالی کنترل شده استفاده شده است. چهار بلوک مسکونی با الگوهای متداول در شهر شیراز در سه حالت کوتاه مرتبه، میان مرتبه و بلند مرتبه انتخاب و شبیه­ سازی گردید. و به بررسی نتایج منتج از شبیه­سازی به تحلیل داده­ها و سنجش آنها با استفاده از نرم­افزار ENVI-met در سال 1399 پرداخته شده است؛ سپس با استفاده از داده­های اقلیمی در نرم افزار RayMan، دمای معادل فیزیولوژیکی به دست آمد و در پنج نقطه مدل­های شبیه­سازی شده، نسبت فرم و ارتفاع مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. سپس نتایج با توجه به نرم افزار SPSS₂₂ آماره­ها در دو سطح توصیفی و استنباطی بیان شده است، و با استفاده از آزمون فریدمن رتبه­بندی نقاط بحرانی براساس فرم­ها بر حسب سه ارتفاع­ مطرح شده مشخص گردید و میزان معناداری و ارتباط بین انواع فرم­های (ترکیبی، مجموعه، خطی، محیطی) برحسب انواع ارتفاع (بلندمرتبه، میان­مرتبه و کوتاه­مرتبه) با استفاده از آزمون کروکسکال والیس مورد بررسی قرار گرفت. یافته­ها نشان داد که بین انواع فرم­ و ارتفاع تفاوت­ معناداری وجود دارد و این ارتباط در ساختمان­های میان مرتبه در فرم مجموعه­ای و محیطی نتیجه مطلوب­تری را داشته است. نهایتا هر دو فاکتور فرم و ارتفاع ارتباط مهمی با پارامترهای موثر در آسایش حرارتی فضای باز مجتمع­های مسکونی دارند و نقش به سزایی در تعدیل دما محیط و امکان بهره­روی متفاوتی را برای ساکنین بوجود می­آورند.

کلیدواژه‌ها

آسایش حرارتی فضاهای باز؛ ENVI-met؛ بلوک‌های مسکونی؛ دمای معادل فیزیولوژیکی؛ ریمن

مراجع