جنبههای سینوپتیک و دینامیک طوفان برف با کولاک گسترده در ایران-14 تا20 بهمن 1350 | ||
| جغرافیا و مخاطرات محیطی | ||
| مقاله 12، دوره 11، شماره 3 - شماره پیاپی 43، پاییز 1401، صفحه 251-267 اصل مقاله (1.28 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2022.72822.1116 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی صداقت* 1؛ حمید نظری پور2؛ علیرضا صادقی نیا3 | ||
| 1استادیار اقلیمشناسی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور،تهران، ایران | ||
| 2استادیار اقلیمشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 3استادیار گروه آموزشی جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| کولاک، شکل شدید طوفانهای برفی است که در عرضهای میانی و بالای نیمکره شمالی در فصل زمستان رخ میدهد. فاجعه ویرانگر کولاک برف 14 تا 20 بهمن سال 1350(3 تا 9 فوریه 1972)، با بیش از 4000 کشته در ایران بهعنوان سهمگینترین بوران دنیا یکی از آن موارد است. در این بررسی، جنبههای همدید و دینامیک جو در زمان رخداد این پدیده با بهرهگیری از دادههای بازتحلیل شده پایگاه NCEP/NCAR و ECMWF بررسی شده است. متغیرهای مورداستفاده شامل ارتفاع ژئوپتانسیل، فشار تراز دریا، دمای هوا، نم ویژه، نم نسبی و مؤلفههای مداری و نصفالنهاری باد میباشند. مازاد برآن، پارامترهای شاخص اُمگا، تاوایی نسبی و شاخص مداری رودباد، جهت تبیین عملکرد سامانه جو محاسبه شدهاند. یافتهها بیانگر حاکمیت الگوی جوی بلاکینک از نوع رکس در دو فاز جداگانه از 3 تا 6 فوریه و از 7 تا 9 فوریه بوده است. تاوه قطبی در تزریق هوای سرد به عرضهای جغرافیایی پایینتر و کاهش محسوس دما پیش از رخداد طوفان برف و کولاک کاملاً تأثیرگذار بوده است. بنابراین، اشباع اتمسفر و تأمین رطوبت مورد نیاز بارش برف از طریق سرمایش رخ داده است. شاخص مداری رودباد بیانگر حرکت معنیدار هسته رودباد جنبحارهای در زمان رخداد این پدیده فرین جوی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طوفان برف؛ کولاک؛ بلاکینگ رکس؛ شاخص مداری رودباد؛ تاوه قطبی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 8,094 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,666 |
||