تبیین شاخص‌های بازآفرینی بافت‌های فرسوده شهر ارومیه با روش تلفیقی (‌BWM-IPA‌)

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 6، دوره 20، شماره 2 - شماره پیاپی 39، تابستان 1401، صفحه 166-141   

نوع مقاله: مطالعه موردی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgrd.2022.69494.1025

نویسندگان

محمد تقی حیدری¹؛ محسن احدنژاد روشتی¹؛ محمد رسولی^{* 2}؛ شراره سعید پور³

¹دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

²دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

³دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

هدف تحقیق حاضر تبیین شاخص­های بازآفرینی بافت­های فرسوده شهر ارومیه بود تا ضمن بررسی ارجحیت و تعیین وزن شاخص­ها در بازآفرینی، اهمیت و عملکرد این شاخص­ها و چگونگی تعقیب آن‌ها از سوی نهادهای ذی‌ربط بررسی شود و درنهایت اولویت­های اول در بازآفرینی تعیین شوند. روش پژوهش تحقیق حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی بود که برای تبیین بازآفرینی بافت­های فرسوده شهر از 24 شاخص استفاده شد که براساس پیشینه، مبانی نظری و مطالعات میدانی شناسایی شدند. برای بررسی ارجحیت شاخص­ها در بازآفرینی، تعیین وزن هریک از آن‌ها و درنهایت مقدار سازگاری از مدل بهترین-بدترین استفاده ‌شد. سپس به‌منظور بررسی چگونگی پیاده­سازی شاخص­های بازآفرینی از لحاظ اهمیت/عملکرد و مقدار تطابق آ‌ن‌ها از روش (اهمیت/عملکرد) استفاده ‌شد. نمونه بررسی‌شده در تحقیق حاضر، خبره‌محور به تعداد 20 نفر بوده و به روش گلوله‌برفی انتخاب ‌شدند. یافته­های تحقیق نشان داد، شاخص­های بازآفرینی بافت­های فرسوده با مقدار مناسب  039/0 سازگار بودند که در این میان شاخص مشارکت دارای بهترین و شاخص تراکم جمعیت دارای بدترین ارجحیت در میان شاخص­ها بودند. همچنین نتایج حاصل از مدل IPA، نشانگر تناقض زیاد میان اهمیت و عملکردهای شاخص­های بازآفرینی بود؛ به‌طوری‌که بیشترین تلاش، سرمایه، هزینه و وقت برای بازآفرینی روی شاخص‌های با اولویت ­پایین گذاشته ­شده است؛ درحالی‌که در شاخص­های با اهمیت زیاد، سطح عملکرد ثبت‌شده خیلی کم بوده است. براساس نتایج تحقیق، اولویت اول تمرکز بازآفرینی بافت­های فرسوده در شهر ارومیه باید بر شاخص­های مشارکت فردی-گروهی، بهبود جاذبه­های تاریخی، بهبود اشتغال و درآمد باشد.
 

کلیدواژه‌ها

بازآفرینی؛ بافت فرسوده؛ ارومیه؛ IPA؛ BWM

مراجع