شناسایی نظریۀ عدم‌امکان ردع بنائاتِ مبتنی بر عقلانیت در سایه بررسی دیدگاه‌های محقق اصفهانی و شهید صدر | ||
| فقه و اصول (Fiqh va uṣūl) | ||
| مقاله 2، دوره 55، شماره 2 - شماره پیاپی 133، تابستان 1402، صفحه 31-51 اصل مقاله (651.78 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfiqh.2022.72805.1200 | ||
| نویسندگان | ||
| علی اصغر افشاری* 1؛ حمید انصاری2 | ||
| 1دانش آموخته دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران | ||
| 2استادیار دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| مشهور اصولیان، حجیت بنای عقلا را به عدم‌ردع شارع منوط دانستهاند. مطالعهٔ دیدگاه‌های محقق اصفهانی و محمدباقر صدر دربارهٔ بنای عقلا نشان می‌دهد درعینِ‌حال که هر دو مانند دیگر اصولیان حجیت بنای عقلا را به عدم‌ردع وابسته دانستهاند، لیکن مقتضی حجیت بنای عقلا را مبتنی‌بودن بر عقلانیت معرفی کرده‌اند. آیا می‌توان با تحلیل مبتنی‌بودن بر عقلانیت، به نظریهٔ عدم‌امکان ردع از بنائاتِ مبتنی بر عقلانیت رسید؟ این جستار می‌کوشد با به‌کارگیری روش توصیفی‌تحلیلی، مفهوم عقلانیت بنائات عقلا را بازنمایی کند و با تکیه بر آن، نظریهٔ عدم‌امکان ردع از بنائات مبتنی بر عقلانیت را مستدلّ سازد. شناساییِ نظریهٔ عدم‌امکان ردع از سیره‌های مبتنی بر عقلانیت به هدف دستیابی به حجیت سیره‌های متأخر از عصر معصومان(ع) صورت می‌گیرد، افزون بر اینکه سازواری حقوق اسلامی با عقلانیتِ زمانه را تسهیل می‌کند. نتیجهٔ جستار پیشِ‌رو این است که بایسته‌های حیات و مصالح نظامیه، شاخص تعیین کننده عقلانیت سیره است و هر بنایی که مبتنی بر بایسته‌های حیات و مصالح نظامیه باشد غیرقابل ردع است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بنای عقلا؛ حجیت ذاتی؛ ملاک حسن و قبح | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,450 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,112 |
||