نقش سازمان‌های مردم‌نهاد متخصص شهرسازی در افزایش مشارکت شهروندان بر مبنای اقدام‌پژوهی مشارکتی در محلات اقبال و امامیه مشهد

جغرافیا و توسعه فضای شهری

دوره 10، شماره 4 - شماره پیاپی 23، زمستان 1402، صفحه 1-18   

نوع مقاله: پژوهشی-مطالعه موردی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgusd.2022.73722.1139

نویسندگان

ارزو علیخانی¹؛ سیدمهدی خاتمی^{* 2}؛ هاشم داداش پور³

¹پژوهشگر دکتری شهرسازی، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران

²استادیار طراحی شهری، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران

³دانشیار برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران

چکیده

نقش نهادهای واسط و متشکل از افراد متخصص در زمینه شهرسازی به­منظور آگاهی­بخشی به شهروندان و پرنمودن خلأ بین آنان و مدیریت شهری، در راستای تحقق مشارکت ضروری به نظر می­رسد. این پژوهش باهدف بررسی نقش سمن متخصص در امور شهری در مشارکت شهروندان برای بهبود محیط شهری در سطح محله صورت‌گرفته است. بدین ترتیب که در یک فرآیند اقدام­پژوهی، بنیاد مردم­نهاد چهارطبقه به­عنوان یک سمن تخصصی شهرسازی انتخاب و نقش این نهاد در امر مشارکت و آگاهی­بخشی به ساکنین طی دو ماه به‌صورت مستمر در طول انجام پروژه کیفیت­بخشی به محلات دررابطه‌با استقبال از بهار 1397 در دو محله اقبال و امامیه در شهر مشهد بر اساس مدل تحقیق اقدامی لوین بررسی شد. جامعه آماری ساکنین محلات موردنظر است و حجم نمونه در هر محله بیشتر از 10 درصد جمعیت آن در نظر گرفته شده است. در مراحل مختلف از روش­های مشاهده، مصاحبه­های عمیق، جمع‌آوری نظرات بر روی بنر، پرسش‌نامه و جلسات استماع عمومی به‌منظور جمع­آوری داده­ها استفاده شده است. نتایج این اقدام­پژوهی که مبتنی بر تجزیه‌وتحلیل‌های تفسیری است، نشان می­دهد، ازیک‌طرف حضور سمن­ها می­تواند تا حدی خلأ موجود در مشارکت را حل نماید و به بهبود رابطه مدیریت شهری و شهروندان کمک کند، اما از طرف دیگر موانعی در این مسیر وجود دارد که عمدتاً به ضعف سازوکارهای قانونی مرتبط می­شود. همچنین حضور این نهادهای واسط لازم است در تعریف پروژه­های مشارکت مبنا مدنظر قرار گرفته و بسترهای لازم برای امتداد مشارکت و ادامه­دار شدن گفتگوها با مردم پیش­بینی گردد.
 

کلیدواژه‌ها

اقدام­ پژوهی؛ سازمان­های مردم ­نهاد؛ کلان‌شهر مشهد؛ مشارکت

مراجع