مطالعۀ زمینه‌های اجتماعی مؤثر در شکل‌گیری بیماری‌های اعصاب و روان (روان‌پریشی) با استفاده از استراتژی نظریه زمینه‌ای

علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

مقاله 9، دوره 18، شماره 2 - شماره پیاپی 38، اسفند 1400، صفحه 295-267   

نوع مقاله: پژوهشی -مطالعه موردی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/social.2022.70294.1036

نویسندگان

علیرضا صنعت خواه^{* 1}؛ محمد جلال کمالی²؛ نوید فاتحی راد²؛ مهناز زعیم باشی³

¹استادیار و عضو گروه جامعه شناسی، واحد کرمان،دانشگاه آزاد اسلامی،کرمان، ایران

²استادیار و عضو گروه مدیریت بحران، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

³کارشناسی ارشد گروه جامعه شناسی،واحد کرمان،دانشگاه آزاد اسلامی،کرمان،ایران

چکیده

این تحقیق در تلاش است تا شناخت وسیع‌تری از دلایل، زمینه‌ها و فرایندهای اجتماعی مؤثر بر بروز بیماری‌های اعصاب و روان  به دست آورد؛ ازاین‌رو با استفاده از تکنیک مصاحبه عمیق و آزاد در چهارچوب نظریه زمینه‌ای و با استفاده از نمونه‌گیری نظری از 23 بیمار بهبودیافته مبتلا به بیماری‌های اعصاب روان و پنج نفر از اعضای خانواده‌های بیماران، داده‌های لازم گردآوری و تنظیم شد. پس از تحلیل یافته‌های پژوهش، مقوله‌های دغدغه‌های زندگی، مشاوره و آموزش کاربردی، بی‌توجهی به عدالت، سرمایه اجتماعی درون‌گروهی به‌عنوان شرایط زمینه‌ای، مشاجره و تنش در خانواده، شخصیت حساس عاطفی، تنش‌های اقتصادی، سوء مصرف مواد مخدر به‌عنوان شرایط علی، باور‌پذیری، ناآگاهی شناختی، کنترل احساسات فردی و اجتماعی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر، پشتیبانی حمایتی و عاطفی، اثربخشی درمان به‌عنوان تعاملات و ایجاد تشنج و هراس در خانواده، ترک مسئولیت خانوادگی و اجتماعی و افزایش هزینه‌های خانواده، تأثیرات فردی به‌عنوان پیامدها تعیین شدند. سرانجام مفهوم بیماری اعصاب و روان برخاسته از «شخصیت حساس شکننده» به‌عنوان مقوله هسته برگزیده شد. نتایج بررسی نشان می‌دهد که فشار روانی دارای منشأ اجتماعی است و با ساختارها و نظام اجتماعی ارتباط وسیع و تنگاتنگ دارد. عواملی همچون تأهل، تحصیلات، روابط خانوادگی، مشکلات اقتصادی، بیکاری و ازدواج‌های ناموفق، افراد را برای ابتلا به بیماری روانی مستعدتر می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

بیماری‌های اعصاب و روان؛ نظریه زمینه‌ای؛ زمینه‌های اجتماعی

مراجع