تخریج روایات داستان سمرةبنجندب بهمنظور استنباط قاعدۀ لاضرر | ||
| فقه و اصول (Fiqh va uṣūl) | ||
| مقاله 1، دوره 55، شماره 3 - شماره پیاپی 134، پاییز 1402، صفحه 9-29 اصل مقاله (684.68 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfiqh.2022.74463.1264 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد ارشاد* 1؛ عباس یعقوب زاده مجرد2؛ صادق طهوری (نوروزی)3 | ||
| 1دانش پژوه فقه سطح 3 حوزه علمیه، قم، ایران | ||
| 2دانش پژوه فقه سطح 3 حوزه علمیه، قم، ایران . | ||
| 3استاد سطح خارج فقه و اصول حوزه علمیه، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| داستان سمرةبنجندب از مشهورترین مستندات قاعدهٔ «لاضرر» در روایات شیعی است. در متنِ چهار روایت، راجع به جملهٔ «لاضرر و لاضرار» و قید «علی مؤمن» اختلافاتی هست که تخریج آنها برای استنباط قاعدهٔ «لاضرر» اهمیت ویژهای دارد. بهرغم اینکه طبق نظر مشهور فقها، سند هیچیک از روایات داستان سمره صحیح نیست، در این نوشتار صحت صدور روایات وارده، اثبات و سپس تخریج صحیحی از آن ارائه شده است. حاصل پژوهش اینکه، وجود جملهٔ «لاضرر و لاضرار» در متن حدیث مورد اطمینان است، اما بودن یا نبودنِ قید «علی مؤمن» در برداشت از روایات داستان سمره مؤثر است؛ بهطوری که وجود قید «علی مؤمن» با نهی اضرار به غیر سازگار است و به قاعده «لاضرر» جنبهٔ کیفری میدهد و نبودنِ «علی مؤمن» با نفی تشریع حکم ضرری متناسب است و به آن جنبهٔ مدنی و حقوقی میبخشد. طبق دیدگاه برگزیده، تعارض مذکور، بدوی است و جمع عرفی دارد؛ اما با فرض مستقر بودن تعارض، تقدیم جانب زیادت، بهدلیل اصل عدمزیادت پذیرفتنی نیست و بایستی مرجحات جانب نقیصه اخذ شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تخریج؛ سمرةبنجندب؛ لاضرر؛ قید «علی مؤمن»؛ اصل عدمزیادت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 7,966 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 13,753 |
||