شناسایی مولکولی و بررسی جایگاه تبارزایی ویروس پیسک بادام‌زمینی در مزارع سویای شمال ایران

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 1، دوره 36، شماره 3 - شماره پیاپی 57، پاییز 1401، صفحه 301-312   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.2022.73939.1067

نویسندگان

جواد رمضانی اول ریابی؛ محسن مهرور^*

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

ویروس پیسک بادام‌‌زمینی (Peanut mottle virus, PeMoV) یک پوتی‌‌ویروس است که می‌تواند علاوه بر بادام‌زمینی، با سویا و برخی حبوبات دیگر نیز سازگار شود. این ویروس در بادام‌زمینی و سویا خسارت قابل‌توجهی ایجاد می‌کند و از طریق بذرهای آلوده بادام‌زمینی و شته‌های ناقل به روش ناپایا به گیاهان سالم بادام‌زمینی و سویا منتقل می‌شود. طی فصل زراعی 1399، تعداد 132 نمونه برگی دارای نشانه‌های مشکوک به ویروس شامل موزائیک، پیسک، بدشکلی، کوتولگی، زردی و چروکیدگی برگ، از مزارع سویا در دو استان مازندران و گلستان جمع‌آوری و آران‌ای کل با استفاده از کیت پرومگا استخراج و دی‌ان‌ای مکمل ساخته شد. در ادامه، با استفاده از آغازگرهای دژنره مربوط به نواحی ژنومی cylindrical inclusion (CI) و helper component proteinase (HC-Pro) پوتی‌ویروس‌ها و جفت آغازگر اختصاصی پروتئین پوششی (coat protein, CP) ویروس پیسک بادام‌زمینی، قطعاتی به طول 700 و 1450 جفت باز تکثیر شد. توالی‌یابی سنگر محصول پی‌سی‌آر و بلاست نوکلئوتیدی، وجود این ویروس را در سویا تأیید نمود. نتیجه به‌دست‌آمده نشان داد که ناحیه پروتئین پوششی این جدایه در سطح نوکلئوتیدی، به میزان 56/88 تا 80/95 درصد با توالی‌های دیگری از PeMoV در GenBank، شباهت دارد. این جدایه، با نام PeMoV-soya و رس شمار MW464637 در GenBank ثبت شد. بررسی روابط تبارزایی با روش حداقل تکامل بر اساس توالی نوکلئوتیدی ناحیه پروتئین پوششی نشان داد که جدایه‌های مختلف PeMoV در دو گروه تبارزایی قابل‌تفکیک بوده و جدایه PeMoV-soya در گروه I تبارزایی و در کنار جدایه‌هایی از کنیا، کره جنوبی و ترکیه قرار گرفت. در جدایه soya نیز مانند سایر جدایه‌های PeMoV، موتیف DAG در پروتئین پوششی با موتیف DAA جایگزین شده است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که PeMoV-soya دارای دامنه میزبانی محدودی در میان گیاهان خانواده Fabaceae است.

کلیدواژه‌ها

پوتی‌ویروس؛ تبارزایی؛ موتیف؛ PeMoV

مراجع