تأثیر پرتوتابی گامای بذر ذرت علوفه‌ای بر عملکرد و فراسنجه‌های تخمیری گیاه و سیلاژ آن

پژوهشهای علوم دامی ایران

مقاله 3، دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 53، بهار 1402، صفحه 29-38   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/ijasr.2022.73461.1050

نویسندگان

علیرضا شعبانی منظم¹؛ مهدی بهگر²؛ محمد علی نوروزیان^{* 3}؛ اعظم برزوئی²

¹گروه علوم دام و طیور، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

²پژوهشکده کشاورزی هسته‌ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، کرج، ایران.

³گروه علوم دام و طیور، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.

چکیده

یکی از روش­های بهبود عملکرد گیاهان زراعی استفاده از فناوری هسته­ای است. در این پژوهش، بذر ذرت علوفه‌ای سینگل کراس 704 با دز بهینه 25 گری با استفاده از دستگاه گاما سل کبالت-60 با نرخ 55/0 گری در دقیقه پرتوتابی شد. سپس در زمینی به مساحت دو هزار مترمربع بذور پرتوتابی شده و پرتوتابی نشده کشت شدند. نمونه­برداری از گیاه ذرت در انتهای دوره رشد انجام و مقدار پرولین، کربوهیدرات‌های محلول و پروتئین محلول و همچنین صفات عملکردی ذرت اندازه گیری شد. پس از برداشت، علوفه ذرت توسط دستگاه چاپر، خرد و مقداری از علوفه هر دو تیمار در سیلوهای آزمایشی از جنس لوله پلی اتیلن سیلو شد. مقدار ماده خشک، خاکستر خام، پروتئین خام، الیاف نامحلول در شوینده خنثی و الیاف نامحلول در شوینده اسیدی نمونه­ها اندازه‌گیری شد. همچنین pH سیلاژهای آزمایشی با استفاده از روش عصاره‌گیری و توسط pH متر تعیین شد. جهت برآورد فراسنجه­های تولید گاز مقدار 200 میلی­گرم نمونه آسیاب شده علوفه و سیلاژ گیاه ذرت به همراه مایع شکمبه در محیط تولید گاز انکوبه و میزان و نرخ گاز تولیدی در زمان­های 2، 4، 6، 8، 12، 24، 36، 48، 72 و 96 ساعت اندازه­گیری شد. هم­چنین با استفاده از فراسنجه­های تولید گاز به­دست آمده، میزان قابلیت هضم ماده آلی، انرژی قابل متابولیسم، انرژی خالص شیردهی و میزان اسید­های چرب کوتاه زنجیر برآورد شد. مقدار وزن خشک، کربوهیدرات و پروتئین محلول گیاه ذرت پرتوتابی شده به‌ترتیب 8/314 گرم در هر بوته، 0/616 و 43/14 میلی­گرم در هر گرم وزن تر بیشتر از این مقادیر در شاهد (به‌ترتیب 2/225 گرم در هر بوته، 6/449 و 25/12 میلی­گرم در هر گرم وزن تر) بود (05/0> P). همچنین درصد ماده خشک و پروتئین خام نمونه­های سیلاژ گروه تیمار (به ترتیب 4/29 و 3/13 درصد) بیشتر از تیمار پرتوتابی نشده (به‌ترتیب 1/26 و 2/11 درصد) بود (05/0> P). همچنین سیلاژ ذرت پرتوتابی شده pH کمتری (8/3 در برابر 1/4) نسبت به گروه شاهد داشت (05/0> P). میزان، قابلیت (ضریب b) و نرخ (ضریب c) تولید گاز، میزان تولید اسیدهای چرب فرار، قابلیت هضم ماده آلی و محتوای انرژی قابل متابولیسم و انرژی خالص نمونه­های گیاه و سیلاژ ذرت حاصل از بذور پرتوتابی شده بیشتر از گروه شاهد بود (05/0> P). نتایج این آزمایش نشان داد، پرتوتابی بذر ذرت علوفه­ای با پرتو گاما با دز 25 گری باعث بهبود فراسنجه­های تخمیر و ارزش غذایی سیلاژ ذرت حاصل از آن می­شود.

کلیدواژه‌ها

پرتو گاما؛ ترکیب شیمیایی؛ تولید گاز؛ ذرت علوفه‌ای

مراجع