تأثیر پراگماتیسم بر مطالعات تفسیری معاصر

جستارهایی در فلسفه و کلام

مقاله 23، دوره 54، شماره 1 - شماره پیاپی 108، خرداد 1401، صفحه 37-58   

نوع مقاله: علمی پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/epk.2022.76624.1125

نویسندگان

فاطمه رضاداد^{* 1}؛ حسن نقی زاده²؛ مرتضی ایروانی نجفی²؛ جهانگیر مسعودی²

¹دانشجوی دکتری دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

²استاد دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

پراگماتیسم از مکاتب فکری عمده در جهان اندیشۀ معاصر است که هم در بعد روشی و هم در بعد فلسفی، ساحت‌های مختلف تفکر بشری و از جمله عرصۀ مطالعات دینی را تحت‌تأثیر قرار داده است. این نوشتار که از جنس مطالعات کیفی با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی است، می‌کوشد تا به‌نوبۀ خود، اثرپذیری مطالعات تفسیری معاصر از مکتب پراگماتیسم را اثبات و ابعاد آن را تبیین سازد.
حاصل این پژوهش این است که در دوران معاصر، بخش مبانی تفسیری، در ساحت مبانی صدوری از پراگماتیسم متأثر است. بخش رویکردهای تفسیری نیز، در بروز دو رویکرد فایده‌گرایانه و عمل‌گرایانه، مرهون پراگماتیسم است. همچنین، بخش روش‌های تفسیری، دست‌کم از سه زاویه از اندیشه‌های پراگماتیستی پیرس متأثر است و این امر، از ضرورت مواجهۀ عالمانه، منصفانه و جدی با ابعاد مثبت و منفی این مکتب در محافل علمی اسلامی حکایت دارد.

کلیدواژه‌ها

پراگماتیسم؛ مبانی تفسیری؛ رویکردهای تفسیری؛ روش‌های تفسیری

مراجع