ارزیابی شاخص‌های رقابتی و عملکرد کشت مخلوط تریتیکاله(× Triticosecale Wittmack) و نخود (Cicer arietinum L.) تحت تأثیر کود زیستی- آلی در شرایط تنش ‌آبی

بوم شناسی کشاورزی

مقاله 11، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 56، تابستان 1402، صفحه 403-425   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/agry.2022.76290.1107

نویسندگان

آیدا رشیدی پور؛ وحید براتی^* ؛ احسان بیژن زاده

گروه اگرواکولوژی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

به­­منظور ارزیابی تأثیر منابع مختلف کودی بر عملکرد و شاخص­های رقابتی تریتیکاله (× Triticosecale Wittmack) و نخود (Cicer arietinum L.) در کشت مخلوط تریتیکاله و نخود تحت شرایط تنش ­آبی، آزمایشی به‌­صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب- دانشگاه شیراز در سال زراعی 1399ـ 1398 انجام شد. تیمارها در دو سطح آبیاری [1ـ مطلوب: آبیاری بر اساس نیاز آبی گیاه و 2ـ تنش­ آبی: آبیاری تا مرحله شیری] به­عنوان عامل ­اصلی و سه منبع کودی [شیمیایی: (50 کیلوگرم فسفر بر هکتار + 150 کیلوگرم نیتروژن بر هکتار)، زیستی- آلی: (40 تن کود گوسفندی بر هکتار + تلقیح با سودوموناس فلورسنس (Pseudomonas fluorescens) و آزوسپیریلوم براسیلنس (Azospirillum brasilense)] و تلفیقی: (25 کیلوگرم فسفر بر هکتار + 75 کیلوگرم نیتروژن بر هکتار + 20 تن کود گوسفندی بر هکتار + تلقیح با باکتری­های سودوموناس فلورسنس و آزوسپیریلوم براسیلنس)، و سه الگوی کشت [کشت خالص تریتیکاله، کشت خالص نخود و کشت مخلوط تریتیکاله و نخود (1:1)] به­­عنوان عوامل فرعی بودند. نتایج نشان­ داد، تنش ­آبی  شاخص نسبت برابری زمین هر دو گیاه وکل را افزایش داد. همچنین، بیشترین نسبت برابری کل در تیمار تلفیقی مشاهده شد. شاخص بهره­­وری سیستم به‌واسطه تنش آبی کاهش یافت که کمترین کاهش (17 درصد) در تیمار کود زیستی رخ داد. همچنین، شاخص نسبت رقابتی برای تریتیکاله در تیمار کود شیمیایی و برای نخود در کود زیستی بیشترین مقدار (به­ترتیب 37/1 و 02/1) را داشت. برهم‌کنش تیمار آبیاری × سامانه کودی برای تریتیکاله و نخود نشان داد که بیشترین عملکرد دانه نخود و تریتیکاله در تیمار آبیاری مطلوب و کود تلفیقی به­ترتیب (3544 و7450 کیلوگرم بر هکتار) به­دست آمد. همچنین، باتوجه به اینکه کمترین کاهش عملکرد دانه نخود و تریتیکاله به‌واسطه تنش آبی در تیمار کود زیستی (به­ترتیب 27 و 31 درصد) مشاهده شد، کشت تریتیکاله و نخود با کاربرد کود زیستی جهت تعدیل اثرات منفی تنش آبی توصیه می­شود.

کلیدواژه‌ها

آزوسپیریلوم؛ بهره‌وری سیستم؛ سودوموناس؛ غلات و حبوبات

مراجع