مفهوم‌سازی نخبۀ جغرافیایی و نقش نخبگان در مطالعات جغرافیایی

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 1، دوره 22، شماره 3 - شماره پیاپی 48، پاییز 1403، صفحه 1-27   

نوع مقاله: پژوهشی-مفهومی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgrd.2022.76745.1146

نویسندگان

محسن جان پرور^{* 1}؛ الهام قباسفیدی بایگی²؛ دریا مازندرانی²؛ فرید عباسی²

¹استادیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

²دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

مفهوم‌سازی و تبیین مفاهیم در مطالعات علمی از اهمیت برجسته‌ای برخوردار است؛ چراکه پرباری مفاهیم و تبیین دقیق آنها می‌تواند جایگاه حوزۀ مطالعاتی را در میان سایر علوم ارتقاء دهد و رویکردها و تحلیل‌ها را نیز برجسته نماید. در حوزۀ مطالعات جغرافیا نیز متناسب با نگرش کلان‌نگر موجود در آن، پیوستگی سیستمی بین مباحث رعایت شده و مفهوم‌سازی‌های نو و متفاوت می‌تواند زمینۀ شکوفایی و پویایی آن را فراهم آورد. بر این مبنا، در مقالۀ حاضر که با روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر یافته‌های کتابخانه‌ای به انجام رسیده است، هدف مفهوم‌سازی جدید از نخبۀ جغرافیایی و نقش آن در مطالعات جغرافیایی است. نتایج تحقیق حاضر نشان‌دهندۀ آن است که مفهوم‌سازی دقیقی از نخبۀ جغرافیایی تا کنون صورت نگرفته است و نقش و جایگاه آن در مطالعات جغرافیایی خوب تبیین نشده است. براین‌اساس می‌توان نخبۀ جغرافیایی را در قالب دو گروه مفهوم‌سازی کرد. گروه اول اندیشمندان و صاحبنظران برجستۀ جغرافیایی و گروه دوم فضانشینان دارای درک و شناخت واقع‌بینانه از فضای جغرافیایی. قاعدتاً به هر میزان پایه و مبنای این دو گروه نخبۀ جغرافیایی در مطالعات جغرافیا برجسته در نظر گرفته شود، شناخت دقیق‌تر و نظام‌مندتری از فضای جغرافیایی حاصل شده و برنامه‌های واقع‌بینانه‌ای جهت بسامان شدن فضای جغرافیایی طرح‌ریزی می‌شود. بر همین مبنا، به نظر می‌رسد، شناخت و توجه ویژه به نخبۀ جغرافیایی و نقش آنها در فضاهای جغرافیایی در پیوند با مدیران حاکم بر فضا می‌تواند فرایند به سامان شدن و بهتر شدن فضای جغرافیایی را تا حد زیادی تسریع نماید.
 

کلیدواژه‌ها

نخبه؛ جغرافیا؛ نخبۀ جغرافیایی

مراجع