شواهد زمین‌ شیمیایی و کانی‌ شناسی بر پیدایش کانسار منگنز کل- بنه، شمال‌ غرب جیرفت، استان کرمان

زمین شناسی اقتصادی

مقاله 4، دوره 14، شماره 3 - شماره پیاپی 34، 1401، صفحه 95-121   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.2022.76082.1043

نویسندگان

محمد حسین صدقی ده زیاری¹؛ بالنده امین زاده^{* 2}

¹دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

²استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

کانسار منگنز کل- بنه در فاصله 56 کیلومتری شمال‌غرب شهرستان جیرفت، در جنوب‌شرق پهنه ساختاری سنندج- سیرجان واقع‌شده است. رخداد کانی‌سازی به صورت لایه‌ای، نواری، توده‌ای و دانه پراکنده در چرت‌های رادیولاریتی بخش بالایی مجموعه افیولیتی اسفندقه رخ‌داده است. کانی‌شناسی ماده معدنی ساده و شامل پیرولوزیت، براونیت و به مقدار بسیار جزئی هاسمانیت و هماتیت است. کوارتز و کلسیت کانی‌های باطله اصلی را تشکیل می‌دهند. شواهد زمین‌شیمیایی نظیر نسبت‌های بالای Mn/Fe (میانگین 39/89)، Si/Al (میانگین 20)، مقادیر نسبتاً بالای Ba (میانگین ppm 3/842)، مقادیر پایین Cu (میانگین ppm 07/92)، Ni (میانگین  ppm38/63)، Co (میانگین  ppm04/13)، Zn (میانگین  ppm15/68) محتوای کم عناصر نادر خاکی (ppm 13/96 -1/28)، ناهنجاری منفی Ce  (7/0 - 3/0Ce/Ce*: )، ناهنجاری مثبت ضعیف  Eu(35/1- 64/0 : Eu/Eu*)، نحوه توزیع عناصر خاکی‌ نادر در نمونه‌های کانسنگ و نتایج تحلیل‌های زمین‌شیمیایی بیانگر آمیختگی سیال گرمابی با آب دریا به دور از دودکش گرمابی منشأ در بستر حوضه اقیانوسی است. نتایج داده‌های زمین‌شیمیایی، ژئومتری ماده معدنی، سنگ میزبان، ساخت، بافت و کانی‌شناسی نشان می‌دهد که فرایند کانه‌سازی در کانسار کل- بنه با ذخایر گرمابی- آب‌زاد زیردریایی مطابقت دارد.

کلیدواژه‌ها

کانی شناسی؛ زمین شیمی؛ کل- بنه؛ کانسار منگنز؛ جیرفت؛ پهنه ساختاری سنندج-سیرجان

مراجع