کارکرد اسماء الهی بر خُلقوخو از دیدگاه حکمت متعالیه | ||
| جستارهایی در فلسفه و کلام | ||
| مقاله 28، دوره 54، شماره 2 - شماره پیاپی 109، اسفند 1401، صفحه 55-70 اصل مقاله (332 K) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/epk.2022.77033.1134 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا صفائی مقدم* 1؛ حسن عباسی حسین آبادی2؛ ابراهیم نوری3؛ زهرا جمشیدی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی و مدرس معارف | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار گروه معارف، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان،ایران | ||
| 4پیام نور تهران جنوب | ||
| چکیده | ||
| مسئلۀ اسماء و صفات الهی و خلقوخوی انسانی از بنیادیترین مباحث فلسفه و عرفان اسلامی است. صدرا به صفات پروردگار در قوس نزول و صعود پرداخته و از خلقوخو با عنوان «شاکله و فطرت ثانویه» یاد کرده است. این پژوهش به روش توصیفی – تحلیلی درصدد بررسی دیدگاه حکمت متعالیه دربارۀ تأثیر اسماء الهی بر خلقوخوی انسان است. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که از نگاه ملاصدرا، انسانها فطرت یکسان، اما خُلقهای متفاوتی دارند، که از آن به عنوان فطرت اولیه و ثانویه نیز یاد میشود. فطرت اولیه، تجلی اسم رحمت است که همۀ انسانها بر آن سرشته شدهاند. قلب انسان میان دو اسم «الهادی» و «المضل» است که متناسب با سرشت و استعداد و با اعمال اختیاری خود تجلیگاه یکی از آنها میشود. اسماء الهی در خلقوخوی انسان نقش کلیدی دارند و در سعادت یا شقاوت او تأثیر بسزایی دارند و از طرفی، اشراف اسمائی خداوند بر انسان در قوس نزول، مانع اختیار انسان در به فعلیترساندن و آینۀ وجودی اسماء شدن توسط او نمیشود. همچنین، قضا و قدر در این مسئله، تبیین عرفانی مییابد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسماء جمال و جلال؛ خُلقوخو؛ جبر و اختیار؛ ملاصدرا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,036 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,287 |
||