اثر سیستم‌های تغذیه شیمیایی و غیر شیمیایی بر برخی صفات رشدی، عملکرد و اجزای عملکرد برنج(Oryza sativa L.) رقم هاشمی– مطالعه موردی در شهرستان لاهیجان استان گیلان

بوم شناسی کشاورزی

مقاله 7، دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 59، 1403، صفحه 115-128   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/agry.2022.77867.1121

نویسندگان

علیرضا نصرتی؛ حمید رضا دورودیان^* ؛ سیروس بیدریغ؛ سید مصطفی صادقی؛ مجید عاشوری

گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.

چکیده

به­منظور مقایسه اثر سیستم­های تغذیه شیمیایی و غیر شیمیایی بر عملکرد، اجزای عملکرد و برخی صفات رشدی در برنج  (رقم هاشمی) (Oryza sativa L.) شهرستان لاهیجان، آزمایش مزرعه­ای به­صورت اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو مکان (مزرعه کشاورز و مزرعه دانشگاه) در سال 1397 اجرا شد. عامل­های آزمایشی شامل تغذیه در سه سطح (شاهد، شیمیایی، بوم­شناختی) به‌عنوان عامل اصلی و نوع ماده آلی (شاهد، کمپوست زباله شهری، بیوچار و آزولا) در چهار سطح به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج تجزیه مرکب نشان داد که بیشترین عملکرد دانه با میانگین 3699 کیلوگرم در هکتار در تیمار مصرف کود شیمیایی و بیوچار و کمترین عملکرد دانه به‌میزان 2209 کیلوگرم در هکتار (40 درصد کاهش)، در شاهد (بدون مصرف کود) و بیشترین تعداد خوشه در بوته با میانگین 28 عدد خوشه در بوته در تیمار مصرف کود شیمیایی به‌همراه بیوچار مشاهده شد. بالاترین ارتفاع بوته در تیمارهای شیمیایی و بوم­شناختی (استفاده از اردک) با حضور بیوچار به‌ترتیب 3/128 و 5/124 سانتی­متر و کمترین ارتفاع بوته برنج به­مقدار 3/108 سانتی­متر، در شاهد (بدون مصرف کود) مزرعه دانشگاه مشاهده شد. بیش­ترین درصد پروتئین دانه در شرایط مصرف کود شیمیایی به‌همراه بیوچار به­مقدار 26/8 درصد و کمترین درصد پروتئین به‌میزان 81/6 درصد، در شاهد (بدون مصرف کود) به­دست آمد. از نظر جذب عناصر ماکرو، بیشترین مقدار نیتروژن، فسفر و پتاسیم دانه به­ترتیب با میانگین 79/1، 37/0 و 265/0 درصد در تیمار کود شیمیایی و بیوچار و کمترین مقدار نیتروژن، فسفر و پتاسیم دانه به­ترتیب با میانگین 18/1، 21/0 و 132/0 درصد، در شاهد (بدون مصرف کود) مشاهده شد. در تیمارهای فرعی، بیشترین تأثیرگذاری روی مقدار نیتروژن، فسفر و پتاسیم دانه در تیمار مصرف بیوچار به‌همراه کود شیمیایی و بوم­شناختی بود. درصد جذب عناصر غذایی در تیمار شیمیایی و بیوچار نسبت به سایر تیمارها بیشتر و معنی­دار بود. سیستم­های آلی و غیر شیمیایی اثرات متفاوتی در عملکرد گیاه برنج داشت و باعث کاهش میزان مصرف کودهای شیمیایی و افزایش عملکرد (شیمیایی و بیوچار به­میزان 3699 کیلوگرم، 67 درصد نسبت به شاهد، شیمیایی و کمپوست زباله شهری به‌میزان 3396 کیلوگرم و 53 درصد نسبت به شاهد و شیمیایی و آزولا به­میزان 3243 کیلوگرم در هکتار و 47 درصد بیشتر نسبت به شاهد) می­شوند. بیوچار باعث افزایش رشد، عملکرد و افزایش قابلیت جذب عناصر غذایی گیاه برنج شد.

کلیدواژه‌ها

آلی؛ کود؛ شالیزار؛ نیتروژن

مراجع